ادبیات گوتیک به طور کلی به عنوان نوشتاری شناخته می شود که از مناظر تیره و تصویری، عناصر داستانی شوک آور و ملو دراماتیک و جوی کلی از بیگانگی، رمز و راز، ترس و وحشت بهره می برد. اغلب یک رمان یا داستان گوتیک حول یک خانه بزرگ و باستانی می چرخد که یک راز وحشتناک را پنهان کرده یا مأمن شخصیت های ترسناک و تهدیدآمیز است.

با وجود استفاده نسبتاً رایج از این موتیف های تیره، نویسندگان گوتیک همچنین از عناصر فراطبیعی، نشانه هایی از رمانس، شخصیت های تاریخی معروف و روایت های سفر و ماجراجویی برای سرگرم کردن خوانندگان خود استفاده کرده اند. این نوع ادبیات یک زیرژانر از ادبیات رمانتیک است—که منظور دوره رمانتیک است نه رمان های عاشقانه با عاشقان بی نفس و موهای وزوزی روی جلد کتاب های کاغذی—و بسیاری از داستان های امروزی از آن نشأت گرفته اند.

توسعه ادبیات گوتیک

ادبیات گوتیک در دوره رمانتیک در بریتانیا توسعه یافت. نخستین اشاره به "گوتیک" به عنوان یک اصطلاح ادبی در زیرعنوان داستان "قلعه اوترانتو: یک داستان گوتیک" اثر هوراس والپول در سال ۱۷۶۵ بود که به گفته نویسنده به عنوان یک شوخی ظریف در نظر گرفته شده بود—"زمانی که او از این کلمه استفاده کرد، منظورش چیزی شبیه به 'وحشیانه' و 'منسوب به قرون وسطی' بود." در این کتاب، ادعا شده که داستان یک داستان باستانی بود که اخیراً کشف شده است. اما این تنها بخشی از داستان است.

عناصر فراطبیعی در داستان، یک ژانر جدید را به وجود آورد که در اروپا شکل گرفت. سپس ادگار آلن پو در اواسط قرن نوزدهم به آن دست یافت و به شیوه ای متفاوت موفق شد. در ادبیات گوتیک، او مکانی برای بررسی تروماهای روانی، شرارت انسان و بیماری های روانی یافت. هر داستان زامبی مدرن، داستان کارآگاهی یا رمان استیون کینگ به نوعی مدیون پو است. ممکن است نویسندگان گوتیک موفقی قبل و بعد از او وجود داشته باشند، اما هیچ کس مانند پو این ژانر را به کمال نرساند.

نویسندگان مهم گوتیک

چند تن از تأثیرگذارترین و محبوب ترین نویسندگان گوتیک قرن هجده شامل هوراس والپول (قلعه اوترانتو، ۱۷۶۵)، آن رادکلیف (معماهای اودولفو، ۱۷۹۴)، متیو لوئیس (راهب، ۱۷۹۶) و چارلز بروکدن براون (ویلند، ۱۷۹۸) بودند.

این ژانر تا اوایل قرن نوزدهم همچنان خوانندگان زیادی را به خود جلب کرد، ابتدا در حالی که نویسندگان رمانتیک مانند سر والتر اسکات (اتاق تابان، ۱۸۲۹) کنوانسیون های گوتیک را به کار می بردند، و سپس به عنوان نویسندگان ویکتوریایی مانند رابرت لوئیس استیونسن (مورد عجیب دکتر جکیل و آقای هاید، ۱۸۸۶) و برام استوکر (درکولا، ۱۸۹۷) که موتیف های گوتیک را در داستان های وحشت و هیجان خود گنجاندند.

عناصر ادبیات گوتیک در چندین کلاسیک شناخته شده ادبیات قرن نوزدهم، از جمله فرانکشتاین ماری شلی (۱۸۱۸)، خانه هفت گابل ناثانیل هاوتورن (۱۸۵۱)، جین ایر شارلوت برونته (۱۸۴۷)، قوزی نوتردام ویکتور هوگو (۱۸۳۱ به زبان فرانسوی) و بسیاری از داستان های نوشته شده توسط ادگار آلن پو مانند "قتل ها در خیابان مرگ" (۱۸۴۱) و "دل دردگوی" (۱۸۴۳) مشهود است.

تأثیر ادبیات گوتیک بر داستان های امروزی

امروزه ادبیات گوتیک به داستان های ارواح و وحشت، ادبیات کارآگاهی، رمان های معما و هیجان و دیگر اشکال معاصر که بر راز، شوک و حس توجه دارند، جایگزین شده است. در حالی که هر یک از این نوع ها (حداقل به طور نسبی) به ادبیات گوتیک وابسته اند، اما این ژانر گوتیک همچنین توسط رمان نویسان و شاعران که به طور کلی نمی توان آن ها را به عنوان نویسندگان گوتیک سخت گیرانه طبقه بندی کرد، مورد بهره برداری و بازسازی قرار گرفته است.

در رمان "آب نمای نورثنگر"، جین آستین به طرز دوست داشتنی ای سوءتفاهم ها و نارسایی هایی را که ممکن است از خوانش نادرست ادبیات گوتیک نشأت بگیرد، به تصویر کشیده است. در روایت های تجربی مانند "صدا و خشم" و "آبسالوم، آبسالوم!" ویلیام فاکنر مشغولیت های گوتیک—مانند عمارت های تهدیدآمیز، رازهای خانوادگی و رمانس های محکوم—را به جنوب آمریکا منتقل کرد. و در تاریخچۀ چندنسلی خود به نام "صد سال تنهایی"، گابریل گارسیا مارکز یک روایت خشن و خواب مانند را در اطراف یک خانه خانوادگی می سازد که زندگی تاریکی به خود می گیرد.

شباهت ها با معماری گوتیک

ارتباطات مهمی، هرچند همیشه سازگار نیست، بین ادبیات گوتیک و معماری گوتیک وجود دارد. سازه های گوتیک با حکاکی های فراوان، شکاف ها و سایه ها می توانند جوی از رمز و راز و تاریکی ایجاد کنند و اغلب به عنوان مکان های مناسب در ادبیات گوتیک عمل کرده اند. نویسندگان گوتیک تمایل داشتند که این اثرات احساسی را در آثار خود پرورش دهند و بعضی از آن ها حتی به معماری نیز پرداخته اند. هوراس والپول همچنین یک اقامتگاه گوتیک با طراحی خیالی به نام "تپه توت فرنگی" طراحی کرده است.