• صورت فلکی ثور که در اواخر مهر ماه قابل مشاهده است، شبیه یک الگوی V شکل با شاخ‌های بلند به نظر می‌رسد.
• درخشان‌ترین ستاره در ثور، الدبران (Aldebaran) است، یک ابرغول نارنجی که در نزدیکی خوشه پروین (Pleiades) قرار دارد.
• ثور به دلیل بارش‌های شهابی مشهور است که از دنباله‌دار انکه (Comet Encke) و دنباله‌دار 2004 TG10 در مهر و آبان سرچشمه می‌گیرند.

صورت فلکی ثور، از اواخر مهر و اوایل آبان برای علاقه‌مندان به آسمان شب قابل مشاهده است. این صورت فلکی، یکی از معدود صورت‌هایی است که تا حدودی شبیه نام خود به نظر می‌رسد. ثور، میزبان تعدادی از ستارگان و اجرام آسمانی شگفت‌انگیز است که ارزش کاوش دارند.

برای یافتن ثور، در آسمان در امتداد دایره‌البروج و در نزدیکی صورت‌های فلکی جبار (Orion) و حمل (Aries) به دنبال آن بگردید. ثور، شبیه یک الگوی V شکل از ستارگان است که شاخ‌های بلندی در آسمان گسترده دارد.

داستان صورت فلکی ثور

ثور یکی از قدیمی‌ترین الگوهای ستاره‌ای است که برای رصدگران آسمان شناخته شده است. اولین سوابق شناخته شده از ثور به 15000 سال پیش باز می‌گردد، زمانی که نقاشان غارنشین باستانی، شباهت آن را بر دیوارهای اتاق‌های زیرزمینی در لاسکو فرانسه ثبت کردند.

فرهنگ‌های بسیاری در این الگوی ستاره‌ای یک گاو را می‌دیدند. بابلی‌های باستان داستان‌هایی از الهه برتر ایشتار می‌گفتند که ثور - معروف به گاو آسمانی - را برای کشتن قهرمان گیلگمش فرستاد. در نبرد متعاقب، گاو از هم پاشیده می‌شود و سرش به آسمان فرستاده می‌شود. گفته می‌شود که بقیه بدن او، صورت‌های فلکی دیگر، از جمله دب اکبر را تشکیل می‌دهد.

ثور در مصر و یونان باستان نیز به عنوان یک گاو دیده می‌شد و این نام تا دوران مدرن نیز باقی ماند. در واقع، نام "ثور" از کلمه لاتین به معنای "گاو نر" گرفته شده است.

درخشان‌ترین ستارگان صورت فلکی ثور

درخشان‌ترین ستاره در صورت فلکی ثور، آلفا ثوری یا همان الدبران است. الدبران یک ابرغول نارنجی رنگ است. نام آن از کلمه عربی "الدبران" به معنای "ستاره پیشرو" گرفته شده است، زیرا به نظر می‌رسد که خوشه ستاره‌ای پروین را در آسمان هدایت می‌کند. الدبران کمی پرجرم‌تر از خورشید و چندین برابر بزرگتر از آن است. سوخت هیدروژنی در هسته خود را تمام کرده و با شروع تبدیل هلیوم، در حال انبساط است.

دو ستاره "شاخ" گاو، بتا ثوری و زتا ثوری نامیده می‌شوند که به ترتیب با نام‌های النات و تیانگوان نیز شناخته می‌شوند. بتا یک ستاره سفید درخشان است، در حالی که زتا یک ستاره دوتایی است. از دیدگاه ما روی زمین، می‌توانیم ببینیم که دو ستاره در زتا هر 133 روز یکبار یکدیگر را خورشیدگرفتگی می‌کنند.

صورت فلکی ثور همچنین به دلیل بارش‌های شهابی ثوریان نیز شناخته شده است. دو رویداد جداگانه، ثوریان شمالی و جنوبی، در اواخر مهر و اوایل آبان رخ می‌دهند. بارش جنوبی محصول اجرام به‌جامانده از دنباله‌دار انکه است، در حالی که ثوریان شمالی زمانی ایجاد می‌شوند که مواد حاصل از دنباله‌دار 2004 TG10 از جو زمین عبور کرده و تبخیر می‌شوند.

اجرام عمق آسمان در صورت فلکی ثور

صورت فلکی ثور دارای تعدادی از اجرام عمق آسمان جالب است. شاید مشهورترین آنها خوشه ستاره‌ای پروین باشد. این خوشه، مجموعه‌ای از چند صد ستاره است، اما تنها هفت ستاره درخشان آن را می‌توان بدون تلسکوپ یا دوربین دوچشمی دید. ستارگان پروین، ستارگان آبی داغ و جوانی هستند که در یک ابر گاز و غبار حرکت می‌کنند. آنها به مدت چند صد میلیون سال به سفر با هم ادامه خواهند داد، پیش از آنکه در سراسر کهکشان پراکنده شوند و هر یک در مسیر خود قرار گیرند.

قلائص، یکی دیگر از خوشه‌های ستاره‌ای در ثور، شکل V چهره گاو را تشکیل می‌دهد. ستارگان در قلائص، یک گروه کروی را تشکیل می‌دهند که درخشان‌ترین آنها V را می‌سازند. آنها بیشتر ستارگان قدیمی‌تری هستند که در یک خوشه باز، با هم در سراسر کهکشان حرکت می‌کنند. به احتمال زیاد در آینده دور "از هم می‌پاشند" و هر یک از ستارگان آن در مسیری جداگانه از بقیه حرکت می‌کنند. با افزایش سن ستارگان، در نهایت می‌میرند که باعث می‌شود خوشه در چند صد میلیون سال تبخیر شود.

دیگر جرم عمق آسمان جالب در ثور، سحابی خرچنگ است که در نزدیکی شاخ‌های گاو قرار دارد. خرچنگ، بقایای یک ابرنواختر است که از انفجار یک ستاره غول‌پیکر بیش از 7500 سال پیش به جا مانده است. نور ناشی از انفجار در سال 1055 پس از میلاد به زمین رسید. ستاره‌ای که منفجر شد حداقل نه برابر جرم خورشید بود و ممکن است حتی بزرگتر هم بوده باشد.

سحابی خرچنگ با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست، اما می‌توان آن را از طریق یک تلسکوپ خوب دید. بهترین تصاویر از رصدخانه‌هایی مانند تلسکوپ فضایی هابل و رصدخانه اشعه ایکس چاندرا به دست آمده‌اند.