گیاهخواران دریایی نقش حیاتی در حفظ تعادل اکوسیستم‌های اقیانوسی ایفا می‌کنند. این موجودات با تغذیه از گیاهان دریایی، از رشد بی‌رویه جلبک‌ها و گیاهان جلوگیری کرده و به حفظ تنوع زیستی کمک می‌کنند.

نکات کلیدی

• گیاهخواران دریایی با خوردن گیاهان، تعادل اکوسیستم‌های اقیانوسی را حفظ می‌کنند.
• برخی از گیاهخواران دریایی، مانند گاوهای دریایی و دوگونگ‌ها، بزرگ بوده و در آب‌های کم‌عمق زندگی می‌کنند.
• گیاهخواران در دومین سطح تغذیه‌ای قرار دارند، زیرا از گیاهان تولید شده توسط خودپروردگان تغذیه می‌کنند.

گیاهخوار موجودی است که از گیاهان تغذیه می‌کند. این موجودات با صفت "گیاهخوار" شناخته می‌شوند. اصطلاح گیاهخوار از کلمات لاتین "herba" (گیاه) و "vorare" (بلعیدن، خوردن) گرفته شده و به معنای "گیاه خوار" است. یک نمونه از گیاهخواران دریایی، گاو دریایی است.

مخالف گیاهخوار، گوشتخوار یا "گوشت خوار" است. موجوداتی که گیاهخواران، گوشتخواران و گیاهان را می‌خورند، همه چیزخوار نامیده می‌شوند.

اندازه مهم است!

بسیاری از گیاهخواران دریایی کوچک هستند، زیرا تنها تعداد کمی از موجودات با خوردن فیتوپلانکتون‌ها سازگار شده‌اند که بخش عمده "گیاهان" اقیانوس را تامین می‌کنند. گیاهخواران خشکی تمایل به بزرگتر بودن دارند، زیرا بیشتر گیاهان خشکی بزرگ هستند و می‌توانند یک گیاهخوار بزرگ را تغذیه کنند.

دو استثنا در این میان گاوهای دریایی و دوگونگ‌ها هستند، پستانداران دریایی بزرگی که عمدتاً با گیاهان آبزی زنده می‌مانند. این حیوانات در مناطق نسبتاً کم عمق زندگی می‌کنند، جایی که نور محدود نیست و گیاهان می‌توانند بزرگتر رشد کنند.

مزایا و معایب گیاهخوار بودن

گیاهان، مانند فیتوپلانکتون‌ها، در مناطقی از اقیانوس که به نور خورشید دسترسی دارند (مانند آب‌های کم‌عمق، سطح اقیانوس آزاد و امتداد سواحل) نسبتاً فراوان هستند. یکی از مزایای گیاهخوار بودن این است که یافتن و خوردن غذا نسبتاً آسان است. وقتی غذا پیدا شد، نمی‌تواند مانند یک حیوان زنده فرار کند.

یکی از معایب گیاهخوار بودن این است که هضم گیاهان اغلب دشوارتر از حیوانات است. ممکن است گیاهان بیشتری برای تأمین انرژی کافی برای گیاهخوار مورد نیاز باشد.

نمونه‌هایی از گیاهخواران دریایی

بسیاری از حیوانات دریایی همه‌چیزخوار یا گوشت‌خوار هستند. اما گیاهخواران دریایی شناخته‌شده‌ای نیز وجود دارند. در زیر، نمونه‌هایی از گیاهخواران دریایی در گروه‌های مختلف جانوری ذکر شده است:

خزندگان دریایی گیاهخوار:

• لاک‌پشت دریایی سبز (که به دلیل چربی سبز رنگ خود به این نام خوانده می‌شوند. رنگ سبز ناشی از رژیم غذایی گیاهی آن‌هاست.)
• ایگواناهای دریایی

پستانداران دریایی گیاهخوار:

• گاوهای دریایی
• دوگونگ‌ها

ماهی‌های گیاهخوار

بسیاری از ماهی‌های صخره‌ای گرمسیری گیاهخوار هستند. مثال‌ها عبارتند از:

• ماهی طوطی
• ماهی فرشته
• تانگ‌ها
• بلنی‌ها

این گیاهخواران صخره‌های مرجانی برای حفظ تعادل سالم در یک اکوسیستم صخره‌ای مهم هستند. اگر ماهی‌های گیاهخوار برای کمک به تعادل با چرا بر روی جلبک‌ها وجود نداشته باشند، جلبک‌ها می‌توانند غالب شده و صخره را خفه کنند. ماهی‌ها می‌توانند جلبک‌ها را با استفاده از معده‌ای شبیه سنگدان، مواد شیمیایی موجود در معده و میکروب‌های روده تجزیه کنند.

بی‌مهرگان گیاهخوار

• برخی از شکم‌پایان، از جمله لیسه‌ها، حلزون‌های لیتورینا (مانند حلزون لیتورینای معمولی) و صدف‌های ملکه.

پلانکتون‌های گیاهخوار

• برخی از گونه‌های زئوپلانکتون

گیاهخواران و سطوح تغذیه‌ای

سطوح تغذیه‌ای، سطوحی هستند که حیوانات در آن تغذیه می‌کنند. در این سطوح، تولیدکنندگان (اتوتروف‌ها) و مصرف‌کنندگان (هتروتروف‌ها) وجود دارند. اتوتروف‌ها غذای خود را می‌سازند، در حالی که هتروتروف‌ها اتوتروف‌ها یا سایر هتروتروف‌ها را می‌خورند. در یک زنجیره غذایی یا هرم غذایی، اولین سطح تغذیه‌ای متعلق به اتوتروف‌ها است. نمونه‌هایی از اتوتروف‌ها در محیط دریایی جلبک‌های دریایی و علف‌های دریایی هستند. این موجودات غذای خود را در طی فتوسنتز می‌سازند، که از انرژی نور خورشید استفاده می‌کند.

گیاهخواران در سطح دوم یافت می‌شوند. اینها هتروتروف هستند زیرا تولیدکنندگان را می‌خورند. پس از گیاهخواران، گوشتخواران و همه‌چیزخواران در سطح تغذیه‌ای بعدی قرار دارند، زیرا گوشتخواران گیاهخواران را می‌خورند و همه‌چیزخواران هم گیاهخواران و هم تولیدکنندگان را می‌خورند.