ایگوانای دریایی (Amblyrhynchus cristatus)، تنها گونه از مارمولک‌ها است که برای یافتن غذا به اقیانوس می‌رود. این خزنده با ظاهری خشن اما رفتاری آرام، در مجمع‌الجزایر گالاپاگوس زندگی می‌کند. ایگواناهای دریایی شناگران ماهری هستند، اما قادر به پیمودن مسافت بین جزایر نیستند. همین امر باعث شده تا زیرگونه‌های مختلفی با تفاوت‌هایی در اندازه و رنگ در جزایر مختلف شکل بگیرند.
اطلاعات جالب درباره ایگوانای دریایی
- نام علمی: Amblyrhynchus cristatus
- نام‌های رایج: ایگوانای دریایی، ایگوانای دریایی گالاپاگوس، ایگوانای دریا، ایگوانای آب شور
- گروه جانوری: خزنده
- اندازه: 30 تا 150 سانتی‌متر
- وزن: 0.5 تا 12 کیلوگرم
- طول عمر: 12 سال (به طور معمول)
- رژیم غذایی: گیاه‌خوار
- زیستگاه: جزایر گالاپاگوس
- جمعیت: 200,000 تا 300,000
- وضعیت بقا: آسیب‌پذیر
شکل ظاهری ایگوانای دریایی
ایگواناهای دریایی ظاهری منحصر به فرد دارند. صورت آنها پهن، سرشان پوشیده از صفحات استخوانی، بدن‌شان ضخیم، پاهایشان نسبتاً کوتاه و در امتداد گردن تا دمشان، خارهایی دیده می‌شود. ناخن‌های بلندشان به آنها کمک می‌کند تا صخره‌های لغزنده را محکم بگیرند.
رنگ ایگواناهای دریایی بسته به جنسیت و سن متفاوت است. ماده‌ها معمولاً سیاه هستند، نوزادها بدن سیاه با نوارهای روشن‌تر در پشت دارند و نرها بیشتر اوقات تیره هستند، اما در فصل جفت‌گیری رنگ‌های سبز، قرمز، زرد یا فیروزه‌ای آنها درخشان‌تر می‌شود. رنگ‌های خاص به زیرگونه بستگی دارد.
اندازه ایگواناها به زیرگونه و رژیم غذایی آنها وابسته است، اما نرها معمولاً بزرگتر از ماده‌ها هستند و خارهای بلندتری دارند. اندازه متوسط بزرگسالان بین 30 تا 150 سانتی‌متر طول و 0.5 تا 12 کیلوگرم وزن دارد. در زمان کمبود غذا، ایگواناهای دریایی طول و وزن خود را از دست می‌دهند.
زیستگاه و پراکندگی
ایگواناهای دریایی بومی مجمع‌الجزایر گالاپاگوس هستند. جمعیت‌های موجود در جزایر مختلف معمولاً جدا از هم زندگی می‌کنند، اما گاهی اوقات یک ایگوانا خود را به جزیره دیگری می‌رساند و در آنجا می‌تواند با جمعیت موجود آمیزش کند.
رژیم غذایی ایگوانای دریایی
ایگواناهای دریایی بیشتر از جلبک‌های قرمز و سبز تغذیه می‌کنند. با اینکه این خزندگان عمدتاً گیاه‌خوار هستند، گاهی اوقات رژیم غذایی خود را با حشرات، سخت پوستان، مدفوع شیرهای دریایی و جفت پس از زایمان شیر دریایی تکمیل می‌کنند.
ایگواناهای دریایی جوان، مدفوع بزرگسالان را می‌خورند که احتمالاً برای به دست آوردن باکتری‌های مورد نیاز برای هضم جلبک‌ها است. آنها از یک یا دو سالگی شروع به تغذیه در آب‌های کم‌عمق می‌کنند.
ایگواناهای نر بزرگتر، دورتر از ساحل نسبت به ماده‌ها و نرهای کوچک‌تر به دنبال غذا می‌گردند. آنها می‌توانند تا یک ساعت زیر آب بمانند و تا 30 متر عمق غواصی کنند. ایگواناهای کوچک‌تر از جلبک‌هایی که در جزر و مد پایین نمایان می‌شوند، تغذیه می‌کنند.
ایگواناهای دریایی نر برای یافتن جلبک در دریا غواصی می‌کنند. رفتار ایگوانای دریایی
مانند سایر مارمولک‌ها، ایگواناهای دریایی خونسرد هستند. قرار گرفتن در معرض آب سرد اقیانوس دمای بدن آنها را به شدت کاهش می‌دهد، به همین دلیل، این خزندگان زمان زیادی را در ساحل به آفتاب گرفتن می‌گذرانند. رنگ تیره آنها به جذب گرما از سنگ‌ها کمک می‌کند. هنگامی که ایگواناها بیش از حد گرم می‌شوند، دهان خود را باز کرده و نفس‌نفس می‌زنند و بدن خود را طوری تنظیم می‌کنند تا سطح کمتری در معرض آفتاب قرار گیرد و گردش هوا افزایش یابد.
ایگواناهای دریایی مقدار زیادی نمک از آب دریا جذب می‌کنند. آنها غدد برون‌ریز ویژه‌ای دارند که نمک اضافی را استخراج کرده و طی فرآیندی شبیه به عطسه، آن را دفع می‌کنند.
تولید مثل و فرزندان
ایگواناهای دریایی در کلونی‌هایی بین 20 تا 1000 خزنده زندگی می‌کنند. ماده‌ها بین 3 تا 5 سالگی و نرها بین 6 تا 8 سالگی به بلوغ جنسی می‌رسند. معمولاً ایگواناها یک سال در میان تولیدمثل می‌کنند، اما اگر غذای کافی وجود داشته باشد، ماده‌ها ممکن است هر سال تولیدمثل کنند. فصل تولیدمثل در پایان فصل سرد و خشک، از دسامبر تا مارس رخ می‌دهد. نرها تا سه ماه قبل از جفت‌گیری شروع به دفاع از قلمرو خود می‌کنند. یک نر با تکان دادن سر، باز کردن دهان و بلند کردن خارهای خود، رقیب را تهدید می‌کند. در حالی که نرها ممکن است با خارهای خود با هم درگیر شوند، اما یکدیگر را گاز نمی‌گیرند و به ندرت باعث آسیب می‌شوند. ماده‌ها نرها را بر اساس اندازه، کیفیت قلمرو و نمایش‌های آنها انتخاب می‌کنند. یک ماده با یک نر جفت می‌شود، اما نرها ممکن است با چندین ماده جفت‌گیری کنند.
ماده‌ها حدود یک ماه پس از جفت‌گیری لانه‌سازی می‌کنند. آنها بین یک تا شش تخم می‌گذارند. تخم‌ها چرمی، سفید و حدود 9 در 4.5 سانتی‌متر هستند. ماده‌ها لانه را بالاتر از خط مد بالا و تا 2 کیلومتر در خشکی حفر می‌کنند. اگر امکان حفر لانه در خاک وجود نداشته باشد، ماده تخم‌های خود را می‌گذارد و از آنها محافظت می‌کند. در غیر این صورت، پس از دفن تخم‌ها، لانه را ترک می‌کند.
تخم‌ها پس از سه یا چهار ماه باز می‌شوند. طول بدن نوزادان بین 9.4 تا 13 سانتی‌متر و وزن آنها بین 40 تا 70 گرم است. آنها پس از بیرون آمدن از تخم به دنبال پناهگاه می‌گردند و در نهایت راه خود را به دریا پیدا می‌کنند.
ایگوانای دریایی بالغ و جوان. وضعیت بقا
اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت بقای ایگوانای دریایی را "آسیب‌پذیر" طبقه‌بندی می‌کند. با این حال، زیرگونه‌های یافت شده در جزایر جنووسا، سانتیاگو و سان کریستوبال در معرض خطر انقراض در نظر گرفته می‌شوند. تخمین زده می‌شود که کل جمعیت ایگواناهای دریایی بین 200,000 تا 300,000 فرد باشد. روند جمعیتی نامشخص است. ایگواناهای دریایی به ندرت بیش از 12 سال عمر می‌کنند، اما می‌توانند تا 60 سال هم عمر کنند.
تهدیدها
ایگوانای دریایی تحت حمایت کنوانسیون CITES (پیوست II) و قوانین اکوادور قرار دارد. با اینکه تقریباً تمام محدوده زندگی این جانور (به جز 3٪) در پارک ملی گالاپاگوس و تمام محدوده دریایی آن در منطقه حفاظت شده دریایی گالاپاگوس واقع شده است، این مارمولک‌ها همچنان با تهدیدهای قابل توجهی روبرو هستند.
طوفان‌ها، سیل و تغییرات آب و هوایی تهدیدهای طبیعی محسوب می‌شوند. انسان‌ها نیز آلودگی، گونه‌های غیربومی و بیماری‌هایی را به جزایر آورده‌اند که ایگوانای دریایی در برابر آنها هیچ دفاعی ندارد. سگ‌ها، گربه‌ها، موش‌ها و خوک‌ها از ایگواناها و تخم‌هایشان تغذیه می‌کنند. اگرچه وسایل نقلیه موتوری نیز یک تهدید محسوب می‌شوند، اما برای محافظت از آنها محدودیت‌های سرعت کاهش یافته است. قرار گرفتن در معرض گردشگران به حیوانات استرس وارد می‌کند و ممکن است بر بقای آنها تأثیر بگذارد.
ایگوانای دریایی و انسان‌ها
اکوتوریسم (گردشگری طبیعت) با خود پول به همراه می‌آورد که به حفاظت از حیات وحش در گالاپاگوس کمک می‌کند، اما در عین حال به زیستگاه طبیعی و موجوداتی که در آن زندگی می‌کنند، آسیب می‌رساند. ایگواناهای دریایی نسبت به انسان‌ها تهاجمی نیستند و هنگام لمس شدن از خود دفاع نمی‌کنند، بنابراین در مقایسه با سایر گونه‌ها، بیشتر در معرض خطر انتقال بیماری و آسیب‌های ناشی از استرس قرار دارند.
ایگوانای دریایی: تنها خزنده اقیانوس‌پیما — https://www.rayeshmand.ir/article/marine-iguana-facts