پلاتیپوس (Ornithorhynchus anatinus) یک پستاندار غیرمعمول است. در واقع، زمانی که اولین بار در سال 1798 کشف آن گزارش شد، دانشمندان بریتانیایی فکر کردند که این موجود یک شوخی است که از تکه های حیوانات دیگر دوخته شده است. پلاتیپوس پاهای پد دار و منقاری شبیه به قورباغه دارد. پلاتیپوس ماده تخم گذاری می کند و نرها دارای خارهای زهرآگین هستند.

جمع «پلاتیپوس» موضوعی بحث برانگیز است. دانشمندان معمولاً از «پلاتیپوس ها» یا «پلاتیپوس» استفاده می کنند. بسیاری از مردم «پلاتیپوس ها» را به کار می برند. از نظر فنی، جمع صحیح یونانی «پلاتیپودس» است.

اطلاعات سریع: پلاتیپوس

• نام علمی: Ornithorhynchus anatinus
• نام های رایج: پلاتیپوس، پلاتیپوس منقار قورباغه ای
• گروه حیوانی اصلی: پستاندار
• اندازه: 17-20 اینچ
• وزن: 1.5-5.3 پوند
• طول عمر: 17 سال
• رژیم غذایی: گوشت خوار
• زیستگاه: شرق استرالیا شامل تاسمانیا
• جمعیت: ~50,000
• وضعیت حفاظت: در خطر نزدیک

توصیف پلاتیپوس

پلاتیپوس دارای منقار کراتینی، دمی عریض و مسطح، و پاهای پد دار است. خز متراکم و ضد آب آن قهوه ای تیره است و به تدریج در اطراف چشمانش و روی شکمش روشن می شود. نرها دارای یک خار زهرآگین بر روی هر اندام عقبی هستند.

نرها بزرگ تر از ماده ها هستند، اما اندازه و وزن هر فرد می تواند به طور قابل توجهی متفاوت باشد. طول متوسط نرها 20 اینچ و ماده ها حدود 17 اینچ است. بزرگ ترها بین 1.5 تا 5.3 پوند وزن دارند.

زیستگاه پلاتیپوس

پلاتیپوس در کنار نهرها و رودخانه ها در شرق استرالیا زندگی می کند، از جمله تاسمانیا. در استرالیای جنوبی منقرض شده است، به جز جمعیت معرفی شده در جزیره کانگورو. پلاتیپوس ها در اقلیم های متنوعی زندگی می کنند، از جنگل های بارانی گرمسیری تا کوه های سرد.

رژیم غذایی و رفتار پلاتیپوس

پلاتیپوس ها گوشت خوار هستند. آنها در سپیده دم، غروب و شب به شکار کرم ها، میگوها، لاروهای حشرات و خرچنگ ها می پردازند. پلاتیپوس هنگام شیرجه زدن چشمانش، گوش ها و بینی اش را می بندد و منقار خود را از سمت چپ به راست حرکت می دهد، درست مانند کوسه های چکشی. این موجودات بر اساس ترکیبی از حسگرهای مکانیکی و الکتریکی در منقار خود برای نقشه برداری از محیط اطرافشان کار می کنند. حسگرهای مکانیکی لمس و حرکت را شناسایی می کنند، در حالی که حسگرهای الکتریکی بارهای الکتریکی کوچکی را از انقباضات عضلات در موجودات زنده حس می کنند. تنها پستاندار دیگری که از الکتروحساسیت برای جستجوی طعمه استفاده می کند، نوعی دلفین است.

تولید مثل و فرزندان پلاتیپوس

به جز اکی دنا و پلاتیپوس، پستانداران به طور زنده جوان به دنیا می آورند. اکی دناها و پلاتیپوس ها مونوترم ها هستند که تخم گذاری می کنند.

پلاتیپوس یک بار در سال در فصل جفت گیری که بین ژوئن و اکتبر رخ می دهد، جفت گیری می کند. معمولاً، پلاتیپوس یک زندگی انفرادی در لانه ای بالای سطح آب دارد. بعد از جفت گیری، نر به لانه خودش می رود در حالی که ماده لانه عمیق تری را حفر می کند و با موانع شرایط محیطی را کنترل کرده و از تخم ها و جوج ها محافظت می کند. او لانه اش را با برگ ها و علف ها می پوشاند و بین یک تا سه تخم می گذارد (معمولاً دو تخم). تخم ها کوچک (کمتر از نیم اینچ) و چرمی هستند. او دور تخم هایش جمع می شود تا آنها را بر روی تخم ها نگه دارد.

تخم گذاری در پلاتیپوس ها پس از حدود ۱۰ روز صورت می گیرد. جوانان بی مو و نابینا از شیر ترشح شده در پوست مادر تغذیه می کنند. بچه ها به مدت حدود چهار ماه شیر می خورند و سپس از لانه بیرون می آیند. در زمان تولد، هر دو جنس پلاتیپوس، خار و دندان دارند. دندان ها در سنین بسیار کم می افتند و خارهای ماده قبل از یک سالگی می افتند.

پلاتیپوس در سال دوم زندگی به بلوغ جنسی می رسد. در محیط طبیعی، عمر پلاتیپوس ها حداقل ۱۱ سال است و در اسارت می توانند تا ۱۷ سال عمر کنند.

وضعیت حفاظت از پلاتیپوس

اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت حفاظت از پلاتیپوس را "نزدیک به تهدید" طبقه بندی کرده است. پژوهشگران تعداد حیوانات بالغ را بین ۳۰,۰۰۰ تا ۳۰۰,۰۰۰ برآورد می کنند و معمولاً بر عدد ۵۰,۰۰۰ توافق دارند.

تهدیدات پلاتیپوس ها

با اینکه از سال ۱۹۰۵ تحت حفاظت قرار دارند، تعداد پلاتیپوس ها در حال کاهش است. این گونه با اختلال در زیستگاه ناشی از آبیاری، سدها و آلودگی مواجه است. بیماری یکی از عوامل مهم در تاسمانی است. اما بزرگ ترین تهدید، کاهش در دسترس بودن آب به دلیل مصرف انسانی و خشکسالی های ناشی از تغییرات آب و هوایی است.

پلاتیپوس و انسان ها

پلاتیپوس ها خشن نیستند. در حالی که نیش آن ها می تواند برای حیوانات کوچک تر، مانند سگ ها، کشنده باشد، هیچ موردی از مرگ انسان ثبت نشده است. سم این حیوان شامل پروتئین های مشابه دفنسین (DLPs) است که باعث ورم و درد شدید می شود. علاوه بر این، نیش معمولاً حساسیت به درد را افزایش می دهد که ممکن است برای روزها یا ماه ها ادامه پیدا کند.

اگر می خواهید پلاتیپوس زنده ای را ببینید، باید به استرالیا سفر کنید. از سال ۲۰۱۷، تنها تعدادی آکواریوم در استرالیا این حیوانات را نگه داری می کنند. پناهگاه هیلسویل در ویکتوریا و باغ وحش تارونگا در سیدنی با موفقیت پلاتیپوس ها را در اسارت پرورش داده اند.