افعی بوته‌ای خاردار (Spiny Bush Viper) خزنده ای بومی مناطق مرکزی آفریقا است که در نواحی گرمسیری و به‌ویژه جنگل‌های بارانی زندگی می‌کند. نام علمی آن، Atheris hispida، از کلمات یونانی به معنای "موی‌دار" و "دم‌دار" گرفته شده است. این مار کوچک و زهرآگین با فلس‌های خاردار خود که به آن ظاهری منحصربه‌فرد می‌بخشد، شناخته می‌شود. این مارها بیشتر اوقات خود را در بالای درختان می‌گذرانند. زهر این خزنده عصبی بوده و می‌تواند منجر به خونریزی داخلی شود، اگرچه میزان سمیت آن در افراد مختلف متفاوت است.
اطلاعات جالب درباره افعی بوته‌ای خاردار
- نام علمی: Atheris hispida
- نام‌های رایج: افعی بوته‌ای مویی آفریقایی، افعی بوته‌ای پولک‌درشت
- راسته: پولک‌داران (Squamata)
- گروه جانوری: خزنده
- اندازه: تا 74 سانتی‌متر
- وزن: نامشخص
- طول عمر: نامشخص
- رژیم غذایی: پستانداران، قورباغه‌ها، مارمولک‌ها و پرندگان
- زیستگاه: جنگل‌های بارانی، جنگل‌ها، مرداب‌ها
- وضعیت بقا: ارزیابی نشده
- نکته جالب: افعی بوته‌ای خاردار دمی گیرنده دارد که به آن اجازه می‌دهد تا شاخه‌ها را بگیرد یا آویزان شود.
ویژگی‌های ظاهری افعی بوته‌ای خاردار
افعی‌های بوته‌ای خاردار عضوی از خانواده Viperidae هستند و با مارهای زهری مانند مارهای زنگی و افعی‌های مناطق گرمسیری آسیا خویشاوندی دارند. این خزندگان کوچک جثه هستند، به طوری که طول نرها حداکثر به 74 سانتی‌متر و طور ماده‌ها به 58 سانتی‌متر می‌رسد. نرها بدنی کشیده‌تر و باریک‌تر نسبت به ماده‌ها دارند. بدن آن‌ها پوشیده از فلس‌های تیغه‌دار سبز یا قهوه‌ای رنگ است که ظاهری خاردار به آن‌ها بخشیده و دلیل نام‌گذاریشان نیز همین است. این فلس‌ها در ناحیه سر بزرگ‌تر بوده و به تدریج در امتداد پشت کوچک‌تر می‌شوند. سر آن‌ها مثلثی و پهن با گردنی باریک، پوزه‌ای کوتاه و چشمانی بزرگ با مردمک‌های بیضی عمودی است. دم آن‌ها گیرنده بوده که به آن‌ها در گرفتن شاخه‌ها، بالا رفتن و آویزان شدن کمک می‌کند.
افعی بوته‌ای مویی، گونه‌ای جذاب از افعی‌های درختی که در جمهوری دموکراتیک کنگو یافت می‌شود. زیستگاه و پراکندگی افعی بوته‌ای خاردار
زیستگاه افعی بوته‌ای خاردار شامل جنگل‌های بارانی، جنگل‌های کم‌تراکم و مرداب‌ها می‌شود. به دلیل توانایی بالای آن‌ها در بالا رفتن از درختان، اغلب در ارتفاعات بین 880 تا 2380 متری از سطح دریا یافت می‌شوند. این گونه بومی مناطق مرکزی آفریقا است و در جمهوری دموکراتیک کنگو، جنوب غربی اوگاندا، تانزانیا و کنیا پراکنده شده‌اند. پراکندگی آن‌ها به صورت جمعیت‌های جدا از هم در این مناطق توصیف شده است.
رژیم غذایی و رفتار افعی بوته‌ای خاردار
این مارها از پستانداران کوچک، پرندگان، مارمولک‌ها و قورباغه‌ها تغذیه می‌کنند. شکار آن‌ها بیشتر در درختان صورت می‌گیرد، اما گاهی اوقات برای شکار پستانداران روی زمین نیز به کمین می‌نشینند. آن‌ها با آویزان شدن از درختان یا پنهان شدن در میان شاخ و برگ‌ها به شکار خود کمین می‌کنند و قبل از حمله، بدن خود را به شکل S در می‌آورند و با زهر خود طعمه را از پای در می‌آورند. افعی‌های بوته‌ای خاردار موجوداتی شب‌زی هستند و روزها را در بالای گل‌های درختان کوچک، در حدود 3 متری از سطح زمین، به آفتاب گرفتن می‌گذرانند. آن‌ها همچنین ممکن است از نی‌ها و ساقه‌ها بالا بروند، اما برگ‌ها و گل‌های انتهایی درختان کوچک‌تر را ترجیح می‌دهند.
تولیدمثل و نوزادان افعی بوته‌ای خاردار
فصل جفت‌گیری افعی‌های بوته‌ای خاردار در فصل بارانی، بین اواخر تابستان و اکتبر رخ می‌دهد. آن‌ها بین 2 تا 3 سالگی به بلوغ جنسی می‌رسند. ماده‌ها زنده‌زا هستند، به این معنی که نوزادان زنده به دنیا می‌آورند. پس از جفت‌گیری، ماده‌ها تخم‌های بارور شده خود را به مدت 6 تا 7 ماه در بدن خود حمل می‌کنند و سپس در ماه مارس یا آوریل، 9 تا 12 نوزاد به دنیا می‌آورند. طول این نوزادان حدود 15 سانتی‌متر است و به رنگ سبز تیره با نوارهای موج‌دار هستند. پس از 3 تا 4 ماه به رنگ‌آمیزی بزرگسالی می‌رسند. به دلیل دور بودن زیستگاه این مارها از انسان، دانشمندان طول عمر آن‌ها را در طبیعت نمی‌دانند، اما این موجودات می‌توانند بیش از 12 سال در اسارت زندگی کنند.
وضعیت بقا
افعی‌های بوته‌ای خاردار توسط اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) ارزیابی نشده‌اند. به دلیل دورافتاده بودن زیستگاه و فعالیت شبانه، اطلاعات زیادی در مورد جمعیت آن‌ها در دسترس نیست.
افعی بوته‌ای خاردار و انسان‌ها
افعی بوته‌ای مویی (Atheris hispida) زهردار روی درخت. به دلیل دورافتاده بودن زیستگاه این مارها، تعامل زیادی با انسان‌ها وجود ندارد. زهر آن‌ها عصبی است و می‌تواند منجر به خونریزی شدید اندام‌های داخلی شود. گزش این افعی می‌تواند باعث درد موضعی، تورم و در موارد جدی‌تر، خونریزی شود. میزان سمیت بسته به مار، محل گزش و حتی آب و هوا و ارتفاع فعلی متفاوت است.
مانند تمام گونه‌های Atheris، در حال حاضر پادزهر خاصی برای زهر این مار وجود ندارد و بدون دسترسی به کمک‌های اولیه، گزش آن می‌تواند برای انسان‌ها کشنده باشد. با این حال، به دلیل دورافتاده بودن زیستگاه و عادات شبانه، گزش‌ها نسبتاً نادر هستند.
افعی بوته‌ای خاردار: حقایق شگفت‌انگیز، زیستگاه، زهر و تصاویر دیدنی! — https://www.rayeshmand.ir/article/spiny-bush-viper-facts