اعداد گویا یکی از مجموعه‌های بنیادی اعداد در ریاضیات هستند. هر عددی که بتوان آن را به‌صورت نسبت دو عدد صحیح با مخرج ناصفر نوشت، یک عدد گویا است. مجموعه اعداد گویا با نماد \( \mathbb{Q} \) نمایش داده می‌شود و به‌صورت زیر تعریف می‌شود:
$$ \mathbb{Q} = \left\{ \frac{p}{q} \;\middle|\; p,q\in\mathbb{Z},\ q\neq0 \right\} $$
اعداد صحیح نیز گویا هستند، زیرا هر عدد صحیح \(n\) را می‌توان به شکل \(n/1\) نوشت. نمایش اعشاری یک عدد گویا یا متناهی است یا از یک الگوی دوره‌ای پیروی می‌کند؛ برای مثال \(0.75\) و \(0.\overline{3}\) هر دو گویا هستند.
اعداد گویا تحت جمع، تفریق و ضرب بسته‌اند و تقسیم دو عدد گویا نیز، به شرط آنکه مقسوم‌علیه صفر نباشد، عددی گویا به دست می‌دهد. همچنین \( \mathbb{Q} \) یک میدان مرتب است و بین هر دو عدد حقیقی متفاوت، بی‌نهایت عدد گویا وجود دارد؛ بااین‌حال مجموعه اعداد گویا نسبت به فاصله معمول کامل نیست.
شگرد 19: ضرب سریع در 15 ( یا 0/15 ، 1/5 ، 150 و جز آن )
نقشه : این شگرد خصوصاً برای محاسبه ی 15 درصد حق سرویس رستوران ها مفید است. برای ضرب کردن هر عددی در 15 ابتدا این عدد را در 10 ضرب کنید. به این حاصل ضرب نصف خود حاصل ضرب را اضافه کنید تا جواب به دست آید. حتماً ابتدا صفرها و ممیزها را ندیده بگیرید و برای تکمیل محاسبه در صورت لزوم آن ها را اضافه کنید. برای این شگرد کارساز چند مثال می زنیم.
مثال ساده ی 1 : 15 × 12
قدم 1 ) ضرب کنید : 120 = 10 × 12
قدم 2 ) نصف کنید : 60 = 2 ÷ 120
قدم 3 ) جمع کنید : ( جواب ) 180 = 60 + 120 ( نکته : چرا برای وارسی جواب خود از شگرد 18 استفاده نمی کنید ؟ )
آیا تا به حال به مسیر نور در مه غلیظ یا در یک لیوان شیر دقت کرده‌اید؟ پدیده‌ای به ناماثر تیندالمسئول قابل مشاهده شدن مسیر نور در این شرایط است. این اثر زمانی رخ می‌دهد که یک پرتو نور از میان یککلوئیدعبور می‌کند. ذرات معلق موجود در کلوئید نور را پراکنده و منعکس می‌کنند و در نتیجه، مسیر پرتو نور قابل رؤیت می‌شود.
اتحاد مزدوج یکی از الگوهای مهم ضرب و تجزیه عبارت‌های جبری است که از ضرب دو دو جمله‌ای با جمله‌های یکسان و علامت‌های مخالف به دست می‌آید. مهم‌ترین رابطه آن به صورت \( (a-b)(a+b)=a^2-b^2 \) است. در این الگو، جمله‌های میانی هنگام ضرب حذف می‌شوند و حاصل فقط شامل تفاضل دو مربع است.
در این مقاله با مفهوم دو جمله‌ای‌های مزدوج، فرمول اتحاد مزدوج، روش تشخیص آن، دلیل حذف جمله‌های میانی، تفاوت آن با مربع دو جمله‌ای و کاربرد آن در تجزیه و ساده‌سازی عبارت‌های جبری آشنا می‌شوید.