آتلاتل (که به صورت آتُل-آتُل یا آت-لاَه-تُل تلفظ می شود) نامی است که عمدتاً توسط دانشمندان آمریکایی برای ابزاری به نام پرتاب کننده نیزه استفاده می شود، ابزاری برای شکار که حداقل به دوران پارینه سنگی بالایی در اروپا تعلق دارد. ممکن است این ابزار بسیار قدیمی تر باشد. پرتاب کنندگان نیزه از لحاظ ایمنی، سرعت، فاصله و دقت، بهبود قابل توجهی نسبت به پرتاب یا فروبردن یک نیزه به صورت مستقیم ارائه می دهند.

• آتلاتل یا پرتاب کننده نیزه تکنولوژی شکار است که حداقل ۱۷,۰۰۰ سال پیش توسط انسان های دوره پارینه سنگی بالایی در اروپا اختراع شده است.
• آتلاتل ها نسبت به پرتاب نیزه، سرعت و نیروی بیشتری را ارائه می دهند و به شکارچی اجازه می دهند تا از فاصله بیشتری از شکار قرار گیرد.
• آنها آتلاتل نامیده می شوند، زیرا این نامی است که آزتک ها به آنها داده بودند زمانی که اسپانیایی ها به آنجا رسیدند. متأسفانه برای اسپانیایی ها، اروپایی ها فراموش کرده بودند که چگونه از آنها استفاده کنند.

نام علمی آمریکایی پرتاب کننده نیزه از زبان آزتکی، ناهواتل، گرفته شده است. آتلاتل توسط conquistadors اسپانیایی ثبت شد، زمانی که آنها به مکزیک رسیدند و متوجه شدند که مردم آزتک سلاح سنگی دارند که می تواند زره فلزی را سوراخ کند. این واژه نخستین بار توسط انسان شناس آمریکایی زلیا ناتال [۱۸۵۷–۱۹۳۳] در سال ۱۸۹۱ ثبت شد که درباره آتلاتل های مزوآمریکایی بر اساس تصاویر کشیده شده و سه نمونه باقی مانده نوشت. دیگر اصطلاحات در حال استفاده در جهان شامل پرتاب کننده نیزه، وومرا (در استرالیا)، و پرپلسور (به فرانسوی) هستند.

آتلاتل چیست؟

آتلاتل یک تکه چوب، استخوان یا عاج کمی منحنی است که طول آن بین ۵ تا ۲۴ اینچ (۱۳–۶۱ سانتی متر) و عرض آن بین ۱ تا ۳ اینچ (۲–۷ سانتی متر) است. یک انتها دارای قلابی است که در انتهای نازک یک نیزه جداگانه جای می گیرد که خود بین ۳ تا ۸ فوت (۱–۲.۵ متر) طول دارد. انتهای کار نازک ممکن است به سادگی تیز شده باشد یا تغییراتی انجام شده باشد تا شامل یک نقطه پرتابی تیز شود.

آتلاتل ها اغلب تزئین شده یا رنگی هستند - قدیمی ترین نمونه هایی که داریم به طور ظریف کنده کاری شده اند. در برخی از موارد آمریکایی، سنگ های پرچم، سنگ هایی که به شکل پاپیونی با سوراخی در وسط کنده کاری شده اند، بر روی تیرک نیزه استفاده می شدند. پژوهشگران نتوانسته اند نشان دهند که اضافه کردن وزن سنگ پرچم تأثیری بر سرعت یا نیروی این عمل دارد. آنها نظریه پردازی کرده اند که سنگ های پرچم ممکن است به عنوان یک چرخ پرواز عمل کنند و حرکت پرتاب نیزه را پایدار سازند، یا اینکه اصلاً در طول پرتاب استفاده نمی شوند، بلکه برای تعادل نیزه زمانی که آتلاتل در حالت استراحت است، مورد استفاده قرار می گیرند.

چگونه از آتلاتل استفاده کنیم

حرکتی که توسط پرتاب کننده انجام می شود مشابه حرکتی است که در پرتاب توپ بیس بال با دست فوقانی انجام می شود. پرتاب کننده دسته آتلاتل را در کف دست خود نگه می دارد و با انگشتان خود تیرک نیزه را می فشارد. او در حالی که هر دو را پشت گوش خود تعادل می کند، متوقف می شود و با دست مخالفش به سمت هدف اشاره می کند؛ سپس با حرکتی مانند این که دارد توپی پرتاب می کند، تیرک را به جلو پرتاب می کند و اجازه می دهد تا از انگشتانش رها شود و به سمت هدف برود.

آتلاتل (سلاح پرتابی) در طول حرکت به صورت افقی باقی می ماند و پرتابه (پیکان) همیشه در هدف قرار دارد. مانند بیسبال، حرکت ناگهانی مچ دست در انتهای پرتاب، بخش زیادی از سرعت پرتابه را به آن منتقل می کند و هرچه آتلاتل بلندتر باشد، فاصله بیشتری را نیز در برمی گیرد (اگرچه یک حد بالایی وجود دارد). سرعت یک نیزه به خوبی پرتاب شده با طول ۵ فوت (۱.۵ متر) و آتلاتل ۱ فوت (۳۰ سانتی متر) حدود ۶۰ مایل (۸۰ کیلومتر) در ساعت است؛ یک پژوهشگر گزارش کرده که در تلاش اول خود، توانسته است پرتابه آتلاتل را از درب گاراژ خود عبور دهد. حداکثر سرعتی که یک آتلاتلیست باتجربه می تواند به آن دست پیدا کند ۳۵ متر در ثانیه یا ۷۸ مایل در ساعت است.

فناوری آتلاتل به صورت اهرم عمل می کند، یا بهتر بگوییم یک سیستم از اهرم ها که به طور مشترک نیروی پرتاب انسانی را افزایش می دهد. حرکت چرخشی آرنج و شانه پرتاب کننده به نوعی یک مفصل به بازوی او اضافه می کند. استفاده صحیح از آتلاتل، شکار با نیزه را به تجربه ای هدفمند و کشنده تبدیل می کند.

اولین آتلاتل ها

اطلاعات معتبر در مورد آتلاتل ها از چندین غار در فرانسه متعلق به دوره پالئولیتیک بالایی به دست آمده است. آتلاتل های اولیه در فرانسه آثار هنری هستند، مانند نمونه شگفت انگیز به نام "لِ فوان او آوواز" (گوزن با پرندگان)، که قطعه ای ۲۰ اینچی (۵۲ سانتی متر) از استخوان رنو است که با نقوش گوزن و پرندگان تزئین شده است. این آتلاتل از محل غار لا ماس دازیل کشف شده و بین ۱۵۳۰۰ تا ۱۳۳۰۰ سال پیش ساخته شده است.

آتلاتل ۱۹ اینچی (۵۰ سانتی متر) که در مکان لا مادلین در دره دوردون فرانسه پیدا شده، دسته ای به شکل مجسمه هیرم (گراز) دارد و حدود ۱۳۰۰۰ سال پیش ساخته شده است. لایه های خاک در محل غار کانکاد حاوی آتلاتل کوچکی با طول ۸ سانتی متر (۳ اینچ) به شکل ماموت بوده که به حدود ۱۴۲۰۰ سال قبل برمی گردد. قدیمی ترین آتلاتل پیدا شده تا به امروز یک قلاب ساده شاخ است که به دوره سولوتری تعلق دارد و حدود ۱۷۵۰۰ سال پیش در محل کُمب سونیئر پیدا شده است.

آتلاتل ها غالباً از مواد ارگانیک، چوب یا استخوان ساخته می شوند، بنابراین فناوری آن ممکن است بسیار قدیمی تر از ۱۷۰۰۰ سال پیش باشد. نوک های سنگی که در نیزه های پرتابی یا از طریق دست پرتاب می شوند، بزرگ تر و سنگین تر از آن هایی هستند که بر روی آتلاتل استفاده می شوند؛ اما این یک معیار نسبی است و انتهای تیز نیز به خوبی کار می کند. به طور کلی، باستان شناسان نمی دانند این فناوری چقدر قدیمی است.

استفاده مدرن از آتلاتل

امروزه آتلاتل طرفداران زیادی دارد. انجمن جهانی آتلاتل (WAA) مسابقه دقت استاندارد بین المللی (ISAC) را برگزار می کند که یک رقابت مهارت آتلاتل است که در مکان های کوچک در سرتاسر جهان برگزار می شود. این انجمن کارگاه هایی را برگزار می کند، بنابراین اگر می خواهید یاد بگیرید چگونه با آتلاتل پرتاب کنید، می توانید از آنجا شروع کنید. WAA لیستی از قهرمانان جهانی و پرتاب کنندگان برتر آتلاتل را نگهداری می کند.

این مسابقات همچنین به همراه آزمایش های کنترل شده برای جمع آوری داده های میدانی در مورد تأثیر عناصر مختلف فرایند آتلاتل، مانند وزن و شکل نوک پرتابه، طول پایه و آتلاتل استفاده شده اند. بحث های جالبی در آرشیوهای مجله "قدمت آمریکایی" درباره اینکه آیا می توان به صورت ایمن تشخیص داد که یک نوک خاص در کمان و تیر و یا آتلاتل استفاده شده یا نه وجود دارد؛ نتایج نامشخص است.

اگر شما صاحب یک سگ هستید، ممکن است حتی از یک پرتابگر مدرن به نام "چاکیت" استفاده کرده باشید.

تاریخچه مطالعات آتلاتل

باستان شناسان از اواخر قرن نوزدهم به شناسایی آتلاتل ها پرداختند. انسان شناس و ماجراجویی به نام فرانک کاشینگ [1857–1900] نسخه هایی از این ابزار تهیه کرد و ممکن است در فناوری آن آزمایشاتی انجام داده باشد؛ زلیا نوتال درباره آتلاتل های مِزواس آمریکایی در سال 1891 نوشت و انسان شناس اوتیس تی. میسون [1838–1908] به بررسی پرتاب کننده های نیزه در منطقه شمالی پرداخت و متوجه شد که آنها با توصیف های نوتال شباهت دارند.

اخیراً، مطالعاتی توسط پژوهشگرانی مانند جان ویتاکر و بریگید گراند بر روی فیزیک پرتاب آتلاتل ها انجام شده و تلاش شده است که دلیل اینکه مردم نهایتاً کمان و تیر را پذیرفتند، بررسی شود.