جیمز هاتن (1726-1797) بنیان گذار زمین شناسی مدرن بود. او مفاهیمی که مردم از از زمین و جهان داشتند را تغییر داد. هاتن این کار را با مطالعه سنگ ها انجام داد. سنگ های عادی پیام ها و اطلاعاتی درباره زمین و جهان در خود دارند که جیمز هاتن موفق به رمزگشایی از این پیام ها شد.
جیمز هاتن کشف کرد سن سیاره ما زمین خیلی بیشتر از آنی است که همه فکر می کردند. (برای کسب اطلاع درباره چگونگی به دست آمدن سن زمین می توانید به مطلب سن زمین چگونه تعیین می شود؟ مراجعه کنید.) او به جای این که بر آن چیزی که همه می دانستند یا نوشته شده بود تکیه کند، شواهد مربوط به سن زمین را از طریق چشمانش جمع آوری کرد. قبل از کاری که هاتن انجام داد به عنوان مثال در غرب پذیرفته شده بود که سن زمین حدود 6000 سال است. غربی ها این عدد را براساس تفسیر خود از زمان بندی کتاب مقدس مسیحیان به دست آورده بودند.
هاتن یکی از اصول اساسی زمین شناسی را ارایه کرد. این اصل می گوید که همه تغییرات جغرافیایی را می توان با فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی توجیه کرد. به عبارتی همه فرایندهای طبیعی ای که ما امروزه می بینیم عمل می کنند همان هایی هستند که همیشه عمل کرده اند و این فرایندهای طبیعی هر روزه، جهان ما را شکل داده اند.
نظریه های دیگر از جمله تکامل از راه انتخاب طبیعی و رانش قاره ای نیز نمی توانستند بدون کار هاتن معتبر باشند.