دونالد وودز (متولد ۱۵ دسامبر ۱۹۳۳، درگذشته ۱۹ اوت ۲۰۰۱) روزنامه‌نگار و فعال ضد آپارتاید اهل آفریقای جنوبی بود. او سردبیر روزنامه دیلی دیسپچ بود و به عنوان متحد استیو بیکو، فعال مشهور ضد آپارتاید شناخته می‌شد. پوشش خبری او از مرگ استیو بیکو در بازداشت پلیس، منجر به تبعیدش از آفریقای جنوبی شد. کتاب‌های وودز، پرده از جنایات رژیم آپارتاید برداشت و مبنای ساخت فیلم مشهور "فریاد آزادی" (Cry Freedom) قرار گرفت.

نکات برجسته درباره دونالد وودز:

• مشهور به: سردبیر روزنامه آفریقای جنوبی دیلی دیسپچ و متحد استیو بیکو
• تولد: ۱۵ دسامبر ۱۹۳۳، هوبنی، ترانسکی، آفریقای جنوبی
• مرگ: ۱۹ اوت ۲۰۰۱، لندن، بریتانیا
• جوایز و افتخارات: جایزه وجدان در رسانه از انجمن روزنامه‌نگاران و نویسندگان آمریکا (۱۹۷۸)، قلم طلایی آزادی از انجمن جهانی روزنامه‌ها (۱۹۷۸)
• همسر: وندی وودز
• فرزندان: جین، دیلون، دانکن، گاوین، لیندسی، مری

سال‌های آغازین زندگی دونالد وودز

دونالد وودز در هوبنی، منطقه‌ای در ترانسکیِ آفریقای جنوبی، به دنیا آمد. او از نوادگان پنج نسل از مهاجران سفیدپوست بود. وودز در دوران تحصیل در رشته حقوق در دانشگاه کیپ تاون، به فعالیت در حزب فدرال ضد آپارتاید روی آورد. پیش از بازگشت به آفریقای جنوبی برای گزارش‌نویسی در روزنامه دیلی دیسپچ، مدتی به عنوان روزنامه‌نگار در نشریات بریتانیا مشغول به کار بود. در سال ۱۹۶۵، او به مقام سردبیری این روزنامه رسید؛ روزنامه‌ای که رویکردی ضد آپارتاید داشت و کارکنان تحریریه‌اش از نژادهای مختلف تشکیل شده بودند.

افشای حقیقت درباره مرگ استیو بیکو

هنگامی که استیو بیکو، رهبر جنبش آگاهی سیاه در آفریقای جنوبی، در سپتامبر ۱۹۷۷ در بازداشت پلیس جان باخت، دونالد وودز، روزنامه‌نگار، در خط مقدم کارزاری برای افشای حقیقت درباره مرگ او قرار داشت. در ابتدا، پلیس ادعا کرد که بیکو در اثر اعتصاب غذا فوت کرده است. اما تحقیقات نشان داد که او بر اثر آسیب‌های مغزی ناشی از ضرب و شتم در دوران بازداشت جان باخته و مدت طولانی قبل از مرگش، برهنه و در غل و زنجیر نگهداری شده بود. در نهایت، حکم دادگاه این بود که بیکو "در اثر جراحات وارده پس از درگیری با اعضای پلیس امنیتی در پورت الیزابت" فوت کرده است. با این حال، چرایی حضور بیکو در زندان پرتوریا هنگام مرگ و وقایع مربوط به مرگ او به طور رضایت‌بخشی توضیح داده نشد. دونالد وودز با افشای این حقایق نقش مهمی در روشن شدن ابعاد این جنایت ایفا کرد.

اتهام دولت توسط وودز در رابطه با مرگ بیکو

وودز از جایگاه خود به عنوان سردبیر روزنامه دیلی دیسپچ برای حمله به دولت ملی‌گرا در رابطه با مرگ بیکو استفاده کرد. این توصیف وودز از بیکو نشان می‌دهد که چرا او اینقدر به این مرگ خاص، یکی از بسیاری از مرگ‌ها تحت حکومت نیروهای امنیتی رژیم آپارتاید، اهمیت می‌داد: "این یک نژاد جدید از آفریقای جنوبی بود - نژاد آگاهی سیاه - و من بلافاصله فهمیدم که حرکتی که شخصیتی از این دست را تولید کرده است، ویژگی‌هایی دارد که سیاهان برای سیصد سال در آفریقای جنوبی به آن نیاز داشته‌اند."

وودز در زندگینامه خود با عنوان "بیکو" پلیس‌های امنیتی را که در تحقیقات شهادت می‌دادند این‌گونه توصیف می‌کند:

«این مردان علائم انزوای شدید را نشان می‌دادند. آنها افرادی هستند که تربیتشان این باور را در آنها القا کرده است که حق الهی برای حفظ قدرت دارند، و به این معنا، آنها مردان بی‌گناهی هستند - ناتوان از فکر کردن یا عمل کردن به گونه‌ای متفاوت. علاوه بر این، آنها به شغلی روی آورده‌اند که تمام آنچه را که برای ابراز شخصیت‌های انعطاف‌ناپذیر خود نیاز دارند در اختیارشان گذاشته است. سال‌هاست که قوانین کشور از آنها محافظت کرده است. آنها توانسته‌اند تمام شیوه‌های شکنجه مبتکرانه خود را بدون مزاحمت در سلول‌ها و اتاق‌های سراسر کشور، با مجوز ضمنی رسمی انجام دهند، و دولت به آنها جایگاه فوق‌العاده‌ای به عنوان مردانی که "از دولت در برابر براندازی محافظت می‌کنند" داده است.»

ممنوعیت فعالیت و فرار وودز به تبعید

وودز تحت تعقیب پلیس قرار گرفت و سپس ممنوع الفعالیت شد، به این معنی که نه می‌توانست از خانه‌اش در ایست لندن خارج شود و نه می‌توانست به کار خود ادامه دهد. پس از اینکه مشخص شد یک تی‌شرت بچگانه با عکسی از استیو بیکو که برای او پست شده بود، به اسید آغشته شده است، وودز شروع به ترسیدن برای امنیت خانواده‌اش کرد. او برای فرار به لسوتو، «یک سبیل مصنوعی چسباند و موهای خاکستری خود را سیاه کرد و سپس از حصار پشتی بالا رفت». او حدود 300 مایل را اتو استاپ کرد و از رودخانه طغیانی تله شنا کرد تا به آنجا برسد. خانواده‌اش به او پیوستند و از آنجا به بریتانیا رفتند، جایی که به آنها پناهندگی سیاسی داده شد.

او در تبعید، چندین کتاب نوشت و به کارزار خود علیه آپارتاید ادامه داد. فیلم "فریاد آزادی" بر اساس کتاب "بیکو" او ساخته شد. وودز پس از 13 سال تبعید، در اوت 1990 از آفریقای جنوبی دیدن کرد، اما هرگز برای زندگی به آنجا بازنگشت.

درگذشت

دونالد وودز در سن ۶۷ سالگی، در ۱۹ اوت ۲۰۰۱ بر اثر سرطان در بیمارستانی در نزدیکی لندن، انگلستان، درگذشت.