ناحیه بروکا، یکی از مهم‌ترین بخش‌های قشر مغز، نقش حیاتی در تولید زبان ایفا می‌کند. این ناحیه از مغز، نام خود را از جراح مغز و اعصاب فرانسوی، پل بروکا، گرفته است. بروکا در دهه 1850 میلادی، در حین بررسی مغز بیمارانی که دچار مشکلات زبانی بودند، به عملکرد این ناحیه پی برد. کشف او دریچه‌ای نو به سوی درک مکانیسم‌های پیچیده زبانی در مغز گشود.
به عبارت دیگر، ناحیه بروکا مسئولیت اصلی در تبدیل افکار و ایده‌ها به کلمات و جملاتی است که قادر به بیان آنها هستیم. این ناحیه با سایر بخش‌های مغز در ارتباط است تا فرآیند تولید گفتار و پردازش زبان به صورت یکپارچه انجام شود.
عملکردهای حرکتی زبان و ناحیه بروکا
ناحیه بروکا در بخش پیشین مغز (forebrain) قرار دارد، به‌طور دقیق‌تر در قسمت پایین لوب پیشانی چپ. این ناحیه، عملکردهای حرکتی مرتبط با تولید گفتار و درک زبان را کنترل می‌کند. در گذشته تصور می‌شد آسیب به ناحیه بروکا تنها منجر به مشکل در بیان و تولید روان کلمات می‌شود، اما تحقیقات جدید نشان داده است که این آسیب می‌تواند بر درک زبان نیز اثر بگذارد.
ناحیه بروکا از دو بخش تشکیل شده است: بخش جلویی (قدامی) و بخش پشتی (خلفی). بخش جلویی مسئول درک معنای کلمات است، که در علم زبان‌شناسی به آن معناشناسی (semantics) می‌گویند. بخش پشتی به افراد کمک می‌کند تا صدای کلمات را درک کنند، که در علم زبان‌شناسی به آن واج‌شناسی (phonology) می‌گویند.
عملکردهای اصلی ناحیه بروکا:
- تولید گفتار
- کنترل نورون‌های صورت
- پردازش زبان
ناحیه بروکا از طریق دسته‌ای از رشته‌های عصبی به نام دسته قوسی (arcuate fasciculus) به ناحیه دیگری از مغز به نام ناحیه ورنیکه (Wernicke's area) متصل است. ناحیه ورنیکه، که در لوب گیجگاهی قرار دارد، مسئول پردازش زبان نوشتاری و گفتاری است. ارتباط بین این دو ناحیه برای عملکرد صحیح زبان بسیار ضروری است.
سیستم پردازش زبان در مغز
پردازش گفتار و زبان فرآیندی پیچیده در مغز است که نیازمند همکاری چندین ناحیه مختلف است. ناحیه بروکا، ناحیه ورنیکه و ژیرا زاویه‌ای همگی در این فرآیند دخیل هستند و با یکدیگر همکاری می‌کنند تا درک زبان و تولید گفتار به درستی انجام شود.
ژیرا زاویه‌ای (angular gyrus) ناحیه دیگری در مغز است که در پردازش زبان نقش دارد. این ناحیه اطلاعات حسی لمسی را از لوب آهیانه‌ای، اطلاعات بینایی را از لوب پس‌سری و اطلاعات شنوایی را از لوب گیجگاهی دریافت می‌کند. ژیرا زاویه‌ای به ما کمک می‌کند تا از انواع مختلف اطلاعات حسی برای درک زبان استفاده کنیم. این ناحیه با یکپارچه سازی اطلاعات حسی مختلف، درک عمیق تری از زبان را ممکن می‌سازد.
آفازی بروکا: اختلال در تولید گفتار
آسیب به ناحیه بروکا در مغز، منجر به وضعیتی به نام آفازی بروکا می‌شود. افراد مبتلا به آفازی بروکا معمولاً در تولید گفتار با مشکل مواجه می‌شوند. به عنوان مثال، ممکن است بدانند چه می‌خواهند بگویند، اما در بیان آن با مشکل مواجه باشند. لکنت زبان نیز، که یک اختلال در پردازش زبان است، معمولاً با کمبود فعالیت در ناحیه بروکا مرتبط است.
علاوه بر این، در آفازی بروکا، گفتار ممکن است کند، از نظر دستوری نادرست و عمدتاً شامل کلمات ساده باشد. به عنوان مثال، فرد مبتلا به آفازی بروکا ممکن است سعی کند چیزی شبیه به "مامان رفت شیر بخره از مغازه" یا "مامان، ما شیر لازم داریم. برو مغازه" بگوید، اما احتمالاً فقط قادر به گفتن "مامان، شیر، مغازه" خواهد بود.
آفازی هدایتی (conduction aphasia) زیرمجموعه‌ای از آفازی بروکا است که در آن به رشته‌های عصبی رابط بین ناحیه بروکا و ناحیه ورنیکه آسیب وارد می‌شود. افراد مبتلا به آفازی هدایتی ممکن است در تکرار صحیح کلمات یا عبارات مشکل داشته باشند، اما قادر به درک زبان و صحبت کردن به صورت منسجم هستند.
ناحیه بروکا: کشف اسرار تولید زبان در مغز — https://www.rayeshmand.ir/article/discover-the-mysteries-of-brocas-area-and-speech