هیدروژناسیون یک واکنش کاهشی است که طی آن، هیدروژن (معمولاً به شکل H2) به یک ترکیب اضافه می‌شود. به عبارت دیگر، با هیدروژنه کردن یک ترکیب آلی، آن ترکیب با اتم‌های هیدروژن "اشباع" می‌شود.

این فرآیند معمولاً به یک کاتالیزور نیاز دارد، زیرا هیدروژناسیون به طور خود به خودی فقط در دماهای بالا رخ می‌دهد. رایج‌ترین کاتالیزورها نیکل، پلاتین یا پالادیوم هستند.

هیدروژناسیون پیوندهای دوگانه و سه‌گانه در هیدروکربن‌ها را کاهش می‌دهد، در حالی که دهیدروژناسیون اتم‌های هیدروژن را حذف و تعداد پیوندهای دوگانه و سه‌گانه را افزایش می‌دهد.

نکات کلیدی

• هیدروژناسیون یک واکنش شیمیایی است که هیدروژن را به یک مولکول اضافه می‌کند.
• هیدروژناسیون در دماهای معمولی از نظر ترمودینامیکی مطلوب نیست، بنابراین به کاتالیزور نیاز است. معمولاً این کاتالیزور یک فلز است.
• نمونه‌هایی از محصولات هیدروژنه شده عبارتند از: مارگارین، روغن معدنی (تربانتین) و آنیلین.

کاربردهای هیدروژناسیون: از صنعت تا سفره

هیدروژناسیون کاربردهای فراوانی دارد، اما شاید آشناترین کاربرد آن برای عموم، تبدیل روغن‌های مایع به چربی‌های نیمه جامد و جامد باشد. در این فرآیند، روغن‌های گیاهی با اضافه کردن هیدروژن، به مارگارین و سایر چربی‌های جامد تبدیل می‌شوند.

شایان ذکر است که هیدروژناسیون چربی‌های غیراشباع خوراکی برای تولید چربی‌های اشباع و ترانس، می‌تواند نگرانی‌های جدی در مورد سلامت مصرف‌کنندگان ایجاد کند. به همین دلیل، امروزه تلاش می‌شود تا روش‌های جایگزینی برای تولید چربی‌های جامد با کمترین میزان چربی ترانس، مورد استفاده قرار گیرد.