کوه وزوو، آتشفشانی مشهور در ایتالیا، در ۲۴ آگوست سال ۷۹ پس از میلاد فوران کرد و شهرهای پمپئی، استابیا و هرکولانیوم و هزاران نفر از ساکنان آنها را زیر لایه‌ای ضخیم از خاکستر مدفون ساخت. پمپئی با لایه‌ای به ضخامت حدود ۳ متر و هرکولانیوم با لایه‌ای به ضخامت بیش از ۲۲ متر از خاکستر پوشیده شدند.
این فوران آتشفشانی، از اولین فوران‌هایی است که به طور دقیق و مستند توصیف شده است. پلینی جوان، نویسنده مشهور رومی، در حدود ۲۹ کیلومتری محل حادثه در میسنوم مستقر بود و از آنجا شاهد فوران و زمین‌لرزه‌های پیش از آن بود. عموی او، پلینی بزرگ (پلینیوس سکوندوس)، فرمانده ناوگان جنگی منطقه بود، اما او ناوگان خود را برای نجات ساکنان اعزام کرد و در این راه جان باخت.
اهمیت تاریخی فوران وزوو
علاوه بر ثبت دقیق جزئیات این رویداد توسط پلینی، پوشش خاکستری ناشی از فوران وزوو، فرصتی بی‌نظیر را برای آیندگان فراهم آورد. خاکستر آتشفشانی، شهرهای پمپئی و هرکولانیوم را به خوبی حفظ کرد و آنها را از آسیب‌های ناشی از عوامل طبیعی مصون نگه داشت. این امر به باستان‌شناسان این امکان را داد تا تصویری دست‌نخورده از زندگی در دوران روم باستان را کشف و مطالعه کنند. گویی زمان در این شهرها متوقف شده بود.
تاریخچه فوران‌های کوه وزوو
کوه وزوو پیش از فوران سال ۷۹ میلادی نیز فعال بوده و پس از آن نیز تقریباً هر قرن یک بار فوران می‌کرد. این روند تا حدود سال ۱۰۳۷ میلادی ادامه داشت، تا اینکه آتشفشان به مدت حدود ۶۰۰ سال خاموش شد. در این دوره، جمعیت منطقه افزایش یافت و فوران سال ۱۶۳۱ منجر به مرگ حدود ۴۰۰۰ نفر شد. در جریان تلاش‌های بازسازی پس از این فوران، بقایای باستانی پمپئی در ۲۳ مارس ۱۷۴۸ کشف شد. امروزه، جمعیت ساکن در اطراف کوه وزوو حدود ۳ میلیون نفر است که با توجه به نوع آتشفشانی وزوو (آتشفشان پلینیایی) و خطر بالقوه آن، این تراکم جمعیت می‌تواند فاجعه‌بار باشد.
تصویری از یک درخت کاج در آسمان
پیش از فوران سال ۷۹ میلادی، منطقه شاهد زمین‌لرزه‌های متعددی بود، از جمله زمین‌لرزه بزرگی در سال ۶۲ میلادی که پمپئی هنوز در حال بازسازی خسارات ناشی از آن بود. زمین‌لرزه دیگری نیز در سال ۶۴ میلادی، زمانی که نرون در ناپل مشغول هنرنمایی بود، رخ داد. زلزله‌ها به عنوان بخشی از زندگی روزمره پذیرفته شده بودند. با این حال، در سال ۷۹، چشمه‌ها و چاه‌ها خشک شدند، و در ماه اوت، زمین ترک برداشت، دریا متلاطم شد، و حیوانات نشانه‌هایی از وقوع قریب‌الوقوع یک اتفاق بزرگ را بروز دادند. به گفته پلینی، هنگامی که فوران در ۲۴ اوت آغاز شد، تصویری شبیه به یک درخت کاج در آسمان ایجاد کرد، با فوران بخارات سمی، خاکستر، دود، گل و لای، سنگ و شعله.
فوران پلینیایی
نوع فوران کوه وزوو به افتخار پلینی بزرگ، "پلینیایی" نامیده می‌شود. در این نوع فوران، ستونی از مواد مختلف (به نام تفرا) به داخل اتمسفر پرتاب می‌شود و منظره‌ای شبیه به ابر قارچی (یا شاید یک درخت کاج) ایجاد می‌کند. تخمین زده می‌شود که ستون فوران کوه وزوو به ارتفاع حدود ۲۰ کیلومتر رسیده باشد. خاکستر و سنگ پا به وسیله باد به اطراف پراکنده شده و به مدت حدود ۱۸ ساعت باریدند. ساختمان‌ها شروع به فروریختن کردند و مردم به فرار پرداختند. پس از آن، گازها و گرد و غبار با سرعت و دمای بالا و فعالیت‌های لرزه‌ای بیشتر از راه رسیدند.
کوه وزوو: آتشفشانی که تاریخ را زیر خاکستر برد — https://www.rayeshmand.ir/article/pliny-and-mount-vesuvius