برهان عکس نقیض یکی از روش‌های مهم برای اثبات گزاره‌های شرطی در ریاضیات است. اگر گزاره‌ای به صورت \(P \rightarrow Q\) باشد، عکس نقیض آن \( \lnot Q \rightarrow \lnot P \) است و این دو گزاره از نظر منطقی هم‌ارز هستند. بنابراین می‌توان به جای اثبات مستقیم گزاره، عکس نقیض آن را اثبات کرد.

در این روش، به جای شروع از فرض \(P\) و رسیدن به \(Q\)، فرض می‌کنیم \(Q\) نادرست است و نشان می‌دهیم که در نتیجه \(P\) نیز نمی‌تواند درست باشد. این روش به‌ویژه زمانی مفید است که کار با \( \lnot Q \) ساده‌تر از کار با \(P\) باشد. در این مقاله تعریف دقیق برهان عکس نقیض، رابطه منطقی آن با گزاره اصلی، مراحل اجرای اثبات، تفاوت آن با برهان خلف و چند مثال حل‌شده بررسی می‌شود.

نقیض گزاره‌های دارای کمیت‌نما یکی از مفاهیم بنیادی در منطق ریاضی و استدلال ریاضی است. برای به‌دست‌آوردن نقیض یک گزاره کمی، نمی‌توان فقط واژه «نیست» یا «نمی» را به عبارت اضافه کرد؛ بلکه باید ساختار منطقی گزاره را در نظر گرفت. مهم‌ترین قانون این است که نقیض کمیت‌نمای کلی به کمیت‌نمای وجودی تبدیل می‌شود و برعکس.

اگر \(P(x)\) یک گزاره درباره اعضای مجموعه مرجع \(U\) باشد، دو قانون بنیادی عبارت‌اند از:

بنابراین، نقیض «برای هر \(x\)، گزاره \(P(x)\) درست است» این است که «حداقل یک \(x\) وجود دارد که \(P(x)\) درباره آن درست نیست». همچنین نقیض «حداقل یک \(x\) وجود دارد که \(P(x)\) درباره آن درست است» این است که «برای هیچ \(x\)، \(P(x)\) درست نیست». در این مقاله این قوانین، روش تبدیل گزاره‌های فارسی به نمادهای منطقی، نقیض گزاره‌های دارای چند کمیت‌نما، نقیض شرطی‌های کمی و مثال‌های حل‌شده بررسی می‌شوند.

منطق ریاضی یکی از مباحث بنیادی ریاضیات است که به بررسی گزاره‌ها، ارزش صدق آن‌ها و روش ترکیب و تحلیل عبارت‌های منطقی می‌پردازد. در این حوزه، جمله‌های ریاضی به زبان دقیق‌تری بیان می‌شوند تا بتوان درست یا نادرست بودن آن‌ها و رابطه منطقی میان آن‌ها را بررسی کرد.

مفاهیمی مانند گزاره، نقیض، عطف، فصل، شرطی، دوشرطی، جدول ارزش، هم‌ارزی منطقی و کمیت‌نماها از مهم‌ترین ابزارهای منطق ریاضی هستند. این مفاهیم در کنار یکدیگر پایه‌ای برای مطالعه اثبات‌های ریاضی، ریاضیات گسسته، نظریه مجموعه‌ها، نظریه الگوریتم‌ها و بسیاری از مباحث علوم کامپیوتر فراهم می‌کنند.

در این مقاله، ساختار کلی منطق ریاضی و ارتباط میان مفاهیم اصلی آن را بررسی می‌کنیم و سپس هر یک از موضوعات مهم را به‌صورت مقدماتی معرفی می‌کنیم.