تربیم، با نماد Tb و عدد اتمی ۶۵، فلزی نرم، نقره‌ای رنگ و از دسته عناصر خاکی کمیاب (لانتانیدها) است. این عنصر به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی‌شود، اما در بسیاری از کانی‌ها وجود دارد و در تولید فسفرهای سبز و دستگاه‌های حالت جامد کاربرد دارد.

در این بخش، با حقایق و ویژگی‌های این عنصر مهم بیشتر آشنا می‌شویم.

اطلاعات پایه درباره تربیم

• عدد اتمی: 65
• نماد شیمیایی: Tb
• جرم اتمی: 158.92534 u
• کاشف: کارل گوستاو موساندر (Carl Mosander) در سال 1843 (سوئد)
• آرایش الکترونی: [Xe] 4f9 6s2
• دسته‌بندی عنصر: خاکی کمیاب (لانتانید)
• ریشه نام: برگرفته از نام روستای Ytterby در سوئد

کاربردهای تربیم

• اکسید تربیم به عنوان فسفر سبز در لامپ تصویر تلویزیون‌های رنگی، روشنایی‌های سه رنگی و لامپ‌های فلورسنت کاربرد دارد. خاصیت فسفرسانس آن، تربیم را به یک کاوشگر مفید در زیست‌شناسی تبدیل کرده است.
• از تربیم برای دوپینگ تنگستات کلسیم، فلوراید کلسیم و مولیبدات استرانسیم در ساخت قطعات حالت جامد استفاده می‌شود.
• این عنصر در تثبیت کریستال‌ها در پیل‌های سوختی کاربرد دارد.
• تربیم در آلیاژهای مختلفی یافت می‌شود. یکی از این آلیاژها (Terfenol-D) در معرض میدان مغناطیسی منبسط یا منقبض می‌شود.

نقش بیولوژیکی و سمیت

تربیم نقش بیولوژیکی شناخته شده‌ای ندارد. مانند سایر لانتانیدها، این عنصر و ترکیبات آن سمیت پایین تا متوسطی دارند.

داده‌های فیزیکی تربیم

• چگالی: 8.229 گرم بر سانتی‌متر مکعب
• نقطه ذوب: 1629 کلوین
• نقطه جوش: 3296 کلوین
• شکل ظاهری: فلزی نرم، چکش‌خوار، نقره‌ای-خاکستری و از دسته عناصر خاکی کمیاب
• شعاع اتمی: 180 پیکومتر
• حجم اتمی: 19.2 سانتی‌متر مکعب بر مول
• شعاع کووالانسی: 159 پیکومتر
• شعاع یونی: 84 (+4e), 92.3 (+3e) پیکومتر
• ظرفیت گرمایی ویژه (@20°C): 0.183 ژول بر گرم بر مول
• گرمای تبخیر: 389 کیلوژول بر مول
• الکترونگاتیوی پائولینگ: 1.2
• انرژی یونیزاسیون اول: 569 کیلوژول بر مول
• حالات اکسیداسیون: 4, 3
• ساختار شبکه: هگزاگونال (شش‌وجهی)
• ثابت شبکه (Å): 3.600
• نسبت C/A شبکه: 1.581