استخوان‌ها در نقاطی از بدن به نام مفاصل به هم می‌پیوندند. این مفاصل به ما اجازه می‌دهند تا بدن خود را به طرق مختلف حرکت دهیم.
بدن دارای سه نوع مفصل است. مفاصل سینو وئال به راحتی حرکت می‌کنند و امکان حرکت در محل اتصال استخوان‌ها را فراهم می‌کنند. آنها دامنه وسیعی از حرکت و انعطاف‌پذیری را ارائه می‌دهند. سایر مفاصل انعطاف‌پذیری بیشتری یا کمتری دارند. استخوان‌ها در مفاصل غضروفی با غضروف به هم متصل می‌شوند و کمی قابل حرکت هستند. استخوان‌ها در مفاصل فیبروی با بافت همبند فیبری متصل می‌شوند و غیرقابل حرکت هستند.
مفاصل بر اساس ساختار یا عملکردشان طبقه‌بندی می‌شوند. طبقه‌بندی‌های ساختاری مبتنی بر نحوه اتصال استخوان‌ها در مفاصل است. مفاصل فیبروی، سینو ویال و غضروفی از طبقه‌بندی‌های ساختاری مفاصل هستند.
طبقه‌بندی‌های مبتنی بر عملکرد مفصل‌ها، به میزان حرکت‌پذیری استخوان‌ها در محل مفصل‌ها توجه می‌کنند. این طبقه‌بندی‌ها شامل مفاصل غیرقابل حرکت (سین آرتروزی)، کمی قابل حرکت (آمفی آرتروزی) و به راحتی قابل حرکت (دی آرتروزی) هستند.
نکات کلیدی: مفاصل
- مفاصل نقاطی در بدن هستند که استخوان‌ها به هم می‌رسند. آنها حرکت را ممکن می‌سازند و بر اساس ساختار یا عملکردشان طبقه‌بندی می‌شوند.
- طبقه‌بندی‌های ساختاری مفاصل شامل مفاصل فیبروی، غضروفی و سینو ویال هستند.
- طبقه‌بندی‌های عملکردی مفاصل شامل مفاصل غیرقابل حرکت، کمی قابل حرکت و به راحتی قابل حرکت هستند.
- مفاصل‌های به راحتی قابل حرکت (سینو ویال) بیشتر از همه رایج هستند و شامل شش نوع مفصل: چرخشی، لولایی، کوندوئید، زین‌مانند، صفحه‌ای و توپ و کاسه‌ای می‌باشند.
مفاصل‌های غیرقابل حرکت (فیبروی)
مفاصل‌های غیرقابل حرکت یا فیبروی، حرکت را در محل مفصل‌ها اجازه نمی‌دهند (یا فقط اجازه حرکت کمی را می‌دهند). استخوان‌ها در این مفاصل فاقد حفره مفصلی هستند و به طور ساختاری با بافت همبند فیبری ضخیم، معمولاً کلاژن، به هم متصل می‌شوند. این مفاصل برای پایداری و حفاظت اهمیت دارند. سه نوع مفصل غیرقابل حرکت وجود دارد: درزها، سیندس‌موسیس و گومفوسیس.
- درزها: این مفاصل فیبروی باریک استخوان‌های جمجمه (به جز استخوان فک) را به هم متصل می‌کنند. در بزرگسالان، استخوان‌ها به طور محکم در کنار هم قرار گرفته‌اند تا از مغز محافظت کنند و به شکل‌دهی صورت کمک کنند. در نوزادان و شیرخواران، استخوان‌ها در این مفاصل با منطقه بزرگ‌تری از بافت همبند جدا شده و انعطاف‌پذیری بیشتری دارند. با گذشت زمان، استخوان‌های جمجمه به هم جوش می‌خورند و پایداری و حفاظت بیشتری برای مغز فراهم می‌کنند.
- سیندس‌موسیس: این نوع مفصل فیبروی دو استخوان را که نسبتاً از هم دور هستند به هم متصل می‌کند. استخوان‌ها با رباط‌ها یا غشای ضخیم (غشای بین استخوانی) به هم وصل می‌شوند. سیندس‌موسیس را می‌توان بین استخوان‌های ساعد (اولنا و رادیوس) و بین دو استخوان بلند اندام زیرین (تیبیا و فیبولا) پیدا کرد.
- گومفوسیس: این نوع مفصل فیبروی یک دندان را در محل خود در فک بالا و پایین نگه می‌دارد. گومفوسیس یک استثنا از قاعده‌ای است که مفصل‌ها استخوان‌ها را به یکدیگر متصل می‌کنند، زیرا دندان‌ها را به استخوان متصل می‌کند. این مفصل Specialized به عنوان یک مفصل میخ و گودی شناخته می‌شود و حرکت محدودی تا هیچ حرکتی را اجازه نمی‌دهد.
مفصل‌های کمی قابل حرکت (غضروفی)
دیسک‌های بین‌مهره‌ای مفصل‌های غضروفی هستند که از بافت فیبر غضروفی ضخیم تشکیل شده‌اند و استخوان‌ها را در حالی که حرکت محدودی را اجازه می‌دهند، حمایت می‌کنند.
مفاصل کمی قابل حرکت اجازه برخی از حرکات را می‌دهند اما از ثبات کمتری نسبت به مفاصل غیرقابل حرکت برخوردارند. این مفاصل به‌طور ساختاری به عنوان مفاصل غضروفی طبقه‌بندی می‌شوند، زیرا استخوان‌ها در این مفاصل با غضروف به هم متصل شده‌اند. غضروف نوعی بافت همبند قوی و الاستیک است که به کاهش اصطکاک بین استخوان‌ها کمک می‌کند. دو نوع غضروف در مفاصل غضروفی وجود دارد: غضروف هیالین و غضروف فیبرو. غضروف هیالین انعطاف‌پذیر و الاستیک است، در حالی که غضروف فیبرو قوی‌تر و کمتر انعطاف‌پذیر است.
مفاصل غضروفی که با غضروف هیالین تشکیل می‌شوند، در بین برخی استخوان‌های قفسه سینه یافت می‌شوند. دیسک‌های بین‌مهره‌ای واقع در بین مهره‌های اسپینال نمونه‌هایی از مفاصل کمی قابل حرکت هستند که از غضروف فیبرو تشکیل شده‌اند. غضروف فیبرو از استخوان‌ها حمایت می‌کند در حالی که حرکت محدودی را فراهم می‌آورد. این عملکردها در ستون فقرات حائز اهمیت هستند، زیرا مهره‌های اسپینال به محافظت از نخاع کمک می‌کنند. سمفیز عمومی (که استخوان‌های راست و چپ لگن را به هم متصل می‌کند) نمونه‌ای دیگر از یک مفصل غضروفی است که استخوان‌ها را با غضروف فیبرو به هم وصل می‌کند؛ این مفصل به حمایت و ثبات لگن کمک می‌کند.
مفاصل به راحتی قابل حرکت (سینوویی)
مفاصل به راحتی قابل حرکت به‌طور ساختاری به عنوان مفاصل سینوویی طبقه‌بندی می‌شوند. در مقایسه با مفاصل فیبروی و غضروفی، مفاصل سینوویی دارای یک حفره مفصلی (فضای حاوی مایع) بین استخوان‌های متصل شده هستند. مفاصل سینوویی حرکت بیشتری را اجازه می‌دهند اما از ثبات کمتری نسبت به مفاصل فیبروی و غضروفی برخوردارند. مفاصل در مچ دست، آرنج، زانو، شانه و لگن نمونه‌هایی از مفاصل سینوویی هستند.
سه جزء اصلی ساختاری در تمام مفاصل سینوویی وجود دارد: حفره سینوویی، کپسول مفصلی و غضروف مفصلی.
- حفره سینوویی: این فضای بین استخوان‌های مجاور با مایع سینوویی پر شده و جایی است که استخوان‌ها می‌توانند به صورت آزادانه در نسبت به یکدیگر حرکت کنند. مایع سینوویی کمک می‌کند تا از اصطکاک بین استخوان‌ها جلوگیری شود.
- کپسول مفصلی: این کپسول که از بافت همبند فیبروی تشکیل شده،周 توانر در اطراف مفصل قرار گرفته و به استخوان‌های مجاور وصل می‌شود. لایه داخلی کپسول با غشای سینوویی پوشیده شده که مایع سینوویی غلیظی تولید می‌کند.
- غضروف مفصلی: درون کپسول مفصلی، انتهای گرد استخوان‌های مجاور با غضروف مفصلی نرم که از غضروف هیالین تشکیل شده، پوشانده شده است. غضروف مفصلی ضربه را جذب کرده و سطحی صاف برای حرکات روان فراهم می‌کند.
علاوه بر این، استخوان‌ها در مفاصل سینوویی ممکن است توسط ساختارهای خارج از مفصل مانند رباط‌ها، تاندون‌ها و بورساها (کیسه‌های حاوی مایع که اصطکاک بین ساختارهای حمایتی در مفاصل را کاهش می‌دهند) حمایت شوند.
انواع مفاصل سینوویی در بدن
مفاصل سینوویی انواع مختلفی از حرکات بدنی را ممکن می‌سازند. شش نوع مفصل سینوویی در بدن وجود دارد.
- مفصل چرخشی: این نوع مفصل اجازه حرکت چرخشی حول یک محور واحد را می‌دهد. یکی از استخوان‌ها به وسیله یک حلقه که توسط استخوان دیگر در محل مفصل و یک رباط تشکیل شده، احاطه شده است. استخوانی که در حرکت است ممکن است درون حلقه بچرخد یا این حلقه دور استخوان بچرخد. مفصل بین اولین و دومین مهره گردنی در نزدیکی پایه جمجمه نمونه‌ای از یک مفصل چرخشی است که اجازه می‌دهد سر از یک سمت به سمت دیگر بچرخد.
- مفصل لولایی: این مفصل اجازه حرکات خم کردن و صاف کردن را در یک سطح خاص می‌دهد. مانند لولای در، حرکت در یک جهت محدود است. نمونه‌هایی از مفاصل لولایی شامل آرنج، زانو، مچ پا و مفاصل بین استخوان‌های انگشتان و پاها هستند.
- مفصل کوندوئید: این نوع مفصل اجازه چندین نوع حرکت را می‌دهد که شامل خم کردن و صاف کردن، حرکت از پهلو و حرکت در جهت چرخشی است. یکی از استخوان‌ها در این مفصل دارای انتهای بیضی شکل یا محدب است که در انتهای حفره‌دار بیضی شکل یا مقعر استخوان دیگر قرار می‌گیرد. این نوع مفصل را می‌توان بین استخوان شعاعی ساعد و استخوان‌های مچ یافت.
- مفصل زین‌مانند: این مفاصل خاص بسیار انعطاف‌پذیر هستند و اجازه حرکات خم کردن و صاف کردن، حرکت از سمت به سمت و حرکات چرخشی را می‌دهند. استخوان‌ها در این مفاصل شکلی شبیه به سوارکار روی زین تشکیل می‌دهند. یکی از استخوان‌ها در یک انتها به سمت داخل خم شده، در حالی که دیگری به سمت خارج خم شده است. نمونه‌ای از مفصل زین‌مانند، مفصل شست بین شست و کف دست است.
- مفصل صفحه‌ای: در این نوع مفصل، استخوان‌ها به صورت کششی، از یکدیگر عبور می‌کنند. استخوان‌ها در مفاصل صفحه‌ای از نظر اندازه مشابه هستند و سطوحی که استخوان‌ها در آن ملاقات می‌کنند تقریباً صاف هستند. این مفاصل را می‌توان بین استخوان‌های مچ، استخوان‌های پا و استخوان ترقوه و کتف یافت.
- مفصل توپ و کاسه‌ای: این مفاصل بیشترین درجه حرکت را اجازه می‌دهند و حرکات خم کردن و صاف کردن، حرکت از سمت به سمت، حرکات چرخشی و چرخشی را ممکن می‌سازند. در این نوع مفصل، انتهای یکی از استخوان‌ها گرد (توپ) و در انتهای کاسه‌ای (کاسه) یکی دیگر از استخوان‌ها قرار می‌گیرد. مفاصل لگن و شانه نمونه‌هایی از مفاصل توپ و کاسه‌ای هستند.
هر نوع مفصل سینوویی اجازه حرکات خاصی را می‌دهد که درجات مختلفی از حرکت را فراهم می‌کند. این مفاصل ممکن است تنها اجازه حرکت در یک جهت یا حرکت در چندین سطح را بدهند که این امر به نوع مفصل بستگی دارد. دامنه حرکت یک مفصل بنابراین به نوع مفصل و به رباط‌ها و عضلات حمایتی آن محدود می‌شود.
مفاصل بدن: انواع، عملکرد و ساختارهای آنها — https://www.rayeshmand.ir/article/the-3-types-of-joints-in-the-body