• پیچیدن پا یک سنت دردناک در چین بود که هدف آن کوچک و زیبا نشان دادن پای زنان بود.
• داشتن پاهای پیچیده شده نشانه ثروت و زیبایی به شمار می رفت و ازدواج را برای دختران آسان تر می کرد.
• این رسم در سال 1949 ممنوع شد و به آن پایان داد، اما هنوز هم برخی از زنان مسن تر پاهایی پیچیده دارند.

قرن ها در چین، دختران جوان تحت یک عمل بسیار دردناک و ناتوان کننده به نام پیچیدن پا قرار می گرفتند. پاهای آنها محکم با نوارهای پارچه ای بسته می شد، انگشتان پا به زیر کف پا خم می شدند و پا از جلو به عقب بسته می شد تا به یک انحنای زیاد و اغراق آمیز رشد کند. طول ایده آل پای زن بالغ فقط سه تا چهار اینچ بود. این پاهای کوچک و تغییر شکل یافته به "پاهای نیلوفری" معروف بودند.

مد پیچیدن پا از طبقات بالای جامعه هان چین آغاز شد، اما به جز فقیرترین خانواده ها، به همه جا گسترش یافت. داشتن دختری با پاهای پیچیده نشان می داد که خانواده به اندازه کافی ثروتمند است که از کار کردن او در مزارع صرف نظر کند. زنانی که پاهایشان بسته بود، نمی توانستند آنقدر خوب راه بروند که بتوانند هر نوع کاری را انجام دهند که شامل ایستادن برای مدت طولانی باشد. از آنجا که پاهای پیچیده زیبا تلقی می شدند و نشان دهنده ثروت نسبی بودند، دختران دارای "پاهای نیلوفری" به احتمال زیاد ازدواج بهتری داشتند. در نتیجه، حتی برخی از خانواده های کشاورز که واقعاً توانایی از دست دادن کار کودک را نداشتند، پاهای بزرگترین دختران خود را به امید جذب شوهران ثروتمند می بستند.

خاستگاه رسم پیچیدن پا

درباره ریشه رسم پیچیدن پا در چین، افسانه ها و داستان های محلی گوناگونی وجود دارد. در یکی از این روایت ها، این رسم به سلسله شانگ (حدود 1600 تا 1046 قبل از میلاد)، نخستین سلسله مستند چین باز می گردد. گفته می شود آخرین امپراتور فاسد سلسله شانگ، پادشاه ژو، یک معشوقه محبوب به نام داجی داشت که با پای چنبری به دنیا آمده بود. طبق افسانه، داجی سادیستی به زنان درباری دستور داد تا پاهای دختران خود را ببندند تا مانند پای او کوچک و زیبا شوند. از آنجا که داجی بعداً بی اعتبار و اعدام شد و سلسله شانگ به زودی سقوط کرد، بعید به نظر می رسد که رسوم او تا 3000 سال بعد از او دوام آورده باشد.

داستان کمی محتمل تر حاکی از آن است که امپراتور لی یو (حکومت 961-976 پس از میلاد) از سلسله تانگ جنوبی، معشوقه ای به نام یائو نیانگ داشت که یک "رقص نیلوفری" شبیه به باله روی نوک انگشتان اجرا می کرد. او قبل از رقصیدن، پاهای خود را با نوارهای ابریشم سفید به شکل هلال می بست و ظرافت او الهام بخش دیگر زنان درباری و زنان طبقه بالا شد تا از او پیروی کنند. به زودی، پاهای دختران شش تا هشت ساله به شکل هلال دائمی بسته می شد.

چگونگی گسترش رسم پیچیدن پا

در زمان سلسله سونگ (960-1279)، پیچیدن پا به یک رسم تثبیت شده تبدیل شد و در سراسر شرق چین گسترش یافت. به زودی، از هر زن چینی هان با هر موقعیت اجتماعی انتظار می رفت که پاهای نیلوفری داشته باشد. کفش های گلدوزی شده و جواهرنشان زیبا برای پاهای بسته شده محبوب شدند و مردان گاهی اوقات از کفش زنان شراب می نوشیدند.

هنگامی که مغول ها سلسله سونگ را سرنگون کردند و سلسله یوان را در سال 1279 تأسیس کردند، بسیاری از سنت های چینی را پذیرفتند، اما نه پیچیدن پا را. زنان مغول که از نظر سیاسی بسیار بانفوذتر و مستقل تر بودند، کاملاً علاقه ای به ناتوان کردن دائمی دختران خود برای مطابقت با معیارهای زیبایی چینی نداشتند. بنابراین، پاهای زنان به یک نشانگر فوری هویت قومی تبدیل شد و زنان هان چینی را از زنان مغول متمایز کرد.

همین امر در مورد زمانی که منچوهای قومی چین مینگ را در سال 1644 فتح کردند و سلسله چینگ (1644-1912) را تأسیس کردند، صادر بود. زنان منچو از نظر قانونی از بستن پاهای خود منع شده بودند. با این حال، این سنت در بین رعایای هان آنها همچنان قوی بود.

ممنوعیت رسم پیچیدن پا

در نیمه دوم قرن نوزدهم، مبلغان غربی و فمینیست های چینی خواستار پایان دادن به رسم پیچیدن پا شدند. متفکران چینی که تحت تأثیر داروینیسم اجتماعی قرار گرفته بودند، نگران بودند که زنان ناتوان پسرانی ضعیف تولید کنند و این امر مردم چین را به خطر اندازد. برای راضی کردن خارجی ها، ملکه دواگر منچو، تزی شی، پس از شکست شورش بوکسورها علیه خارجی ها، در سال 1902 این عمل را ممنوع اعلام کرد. اما این ممنوعیت به زودی لغو شد.

هنگامی که سلسله چینگ در سال های 1911 و 1912 سقوط کرد، دولت ملی گرای جدید دوباره پیچیدن پا را ممنوع کرد. این ممنوعیت در شهرهای ساحلی نسبتاً مؤثر بود، اما پیچیدن پا در بیشتر مناطق روستایی بدون وقفه ادامه یافت. این عمل تا زمان پیروزی نهایی کمونیست ها در جنگ داخلی چین در سال 1949 کم و بیش به طور کامل از بین نرفت. مائو تسه تونگ و دولتش با زنان به عنوان شرکای برابر در انقلاب رفتار کردند و بلافاصله پیچیدن پا را در سراسر کشور ممنوع کردند، زیرا این امر به طور قابل توجهی ارزش زنان را به عنوان کارگر کاهش می داد. این ممنوعیت با وجود این واقعیت اعمال شد که چندین زن با پاهای بسته شده در راهپیمایی طولانی همراه با نیروهای کمونیست شرکت کرده بودند و 4000 مایل از زمین های ناهموار عبور کرده و از رودخانه ها با پاهای تغییر شکل یافته و 3 اینچی خود عبور کرده بودند.

البته، زمانی که مائو این ممنوعیت را صادر کرد، صدها میلیون زن با پاهای بسته شده در چین وجود داشتند. با گذشت دهه ها، تعداد آنها کمتر و کمتر شده است. امروزه، تنها تعداد انگشت شماری از زنان بالای 90 سال یا بیشتر در مناطق روستایی زندگی می کنند که هنوز پاهایی پیچیده دارند.