خرید لوییزیانا، یک معامله‌ی بزرگ و تاریخی بود که در دوران ریاست جمهوری توماس جفرسون، بین ایالات متحده و فرانسه به وقوع پیوست. در این معامله، ایالات متحده قلمرو وسیعی را از فرانسه خریداری کرد که بخش‌هایی از غرب میانه آمریکا را در بر می‌گرفت.

اهمیت این خرید برای ایالات متحده بسیار زیاد بود. با این توافق، مساحت این کشور دو برابر شد و راه برای گسترش به سمت غرب هموار گردید. همچنین، تضمین دسترسی به رودخانه‌ی می‌سی‌سی‌پی به عنوان یک شریان حیاتی برای تجارت آمریکا، نقش بسزایی در توسعه‌ی اقتصادی این کشور ایفا کرد.

با وجود مزایای فراوان، خرید لوییزیانا در زمان خود با انتقاداتی روبرو شد. جفرسون و نمایندگانش آگاه بودند که قانون اساسی به رئیس جمهور چنین اختیاری برای انجام این معامله نمی‌دهد. با این حال، فرصت بسیار ارزشمند بود و نباید از دست می‌رفت. از دیدگاه برخی آمریکایی‌ها، این اقدام جفرسون سوء استفاده از قدرت ریاست جمهوری تلقی می‌شد.

کنگره‌ی ایالات متحده نیز از مشکلات احتمالی قانونی این معامله آگاه بود، اما با این وجود، آن را تایید کرد.

نکته‌ی قابل توجه در مورد خرید لوییزیانا این است که این رویداد به عنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای جفرسون در طول دوران ریاست جمهوری‌اش شناخته می‌شود، در حالی که او در ابتدا قصد خرید این حجم وسیع از زمین را نداشت. هدف اصلی جفرسون، به دست آوردن شهر نیواورلئان بود، اما شرایط باعث شد که ناپلئون بناپارت، امپراتور فرانسه، پیشنهاد بسیار جذاب‌تری را به آمریکایی‌ها ارائه دهد. این معامله سرنوشت ایالات متحده را برای همیشه تغییر داد و تاثیری عمیق بر آینده‌ی این کشور گذاشت.

پیش‌زمینه‌ی خرید لوییزیانا

در آغاز ریاست جمهوری توماس جفرسون، دولت آمریکا نگرانی زیادی در مورد کنترل رودخانه‌ی می‌سی‌سی‌پی داشت. دسترسی به این رودخانه، به ویژه شهر بندری نیواورلئان، برای توسعه‌ی اقتصادی آمریکا حیاتی به نظر می‌رسید. در دورانی که هنوز کانال‌ها و راه‌آهن گسترش نیافته بودند، انتقال کالاها از طریق می‌سی‌سی‌پی به نیواورلئان و سپس صادرات آن‌ها به خارج از کشور، امری ضروری بود.

هنگامی که جفرسون در سال 1801 به قدرت رسید، نیواورلئان تحت کنترل اسپانیا بود. با این حال، قلمرو وسیع لوییزیانا در حال انتقال از اسپانیا به فرانسه بود و ناپلئون برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای ایجاد یک امپراتوری فرانسوی در آمریکا داشت.

اما این برنامه‌ها با از دست دادن کنترل فرانسه بر مستعمره‌ی سن دومینگو (هائیتی کنونی، پس از شورش بردگان آفریقایی) نقش بر آب شد. دفاع از هرگونه دارایی فرانسوی در آمریکای شمالی دشوار شده بود. ناپلئون پیش‌بینی می‌کرد که در صورت وقوع جنگ با بریتانیا، این مناطق را از دست خواهد داد، زیرا بریتانیا نیروی نظامی قابل توجهی را برای تصرف دارایی‌های فرانسه در آمریکای شمالی اعزام می‌کرد.

به همین دلیل، ناپلئون تصمیم گرفت قلمرو فرانسه در آمریکای شمالی را به ایالات متحده بفروشد. در 10 آوریل 1803، او به وزیر دارایی خود اطلاع داد که فروش کل لوییزیانا را در نظر خواهد گرفت.

توماس جفرسون در ابتدا به معامله‌ی بسیار محدودتری فکر می‌کرد. او تنها قصد داشت شهر نیواورلئان را بخرد تا دسترسی آمریکا به این بندر را تضمین کند. به همین منظور، جفرسون، جیمز مونرو را به فرانسه فرستاد تا به رابرت لیوینگستون، سفیر آمریکا در آن کشور، برای خرید نیواورلئان بپیوندد.

پیش از رسیدن مونرو به فرانسه، لیوینگستون مطلع شده بود که فرانسوی‌ها فروش کل لوییزیانا را در نظر دارند. لیوینگستون مذاکرات را آغاز کرده بود و مونرو نیز به او پیوست.

در آن زمان، ارتباطات بین دو سوی اقیانوس اطلس بسیار کند بود و لیوینگستون و مونرو فرصتی برای مشورت با جفرسون نداشتند. اما آن‌ها متوجه شدند که این معامله بسیار ارزشمندتر از آن است که بتوان از آن چشم‌پوشی کرد، بنابراین خودسرانه به مذاکرات ادامه دادند. آن‌ها اجازه داشتند تا 9 میلیون دلار برای نیواورلئان هزینه کنند، اما در نهایت توافق کردند که حدود 15 میلیون دلار برای کل قلمرو لوییزیانا بپردازند. این دو دیپلمات تصور می‌کردند که جفرسون نیز با این معامله‌ی استثنایی موافقت خواهد کرد.

پیمان واگذاری لوییزیانا در 30 آوریل 1803 توسط نمایندگان دولت فرانسه و دیپلمات‌های آمریکایی امضا شد و خبر این معامله در اواسط ماه مه 1803 به واشنگتن دی سی رسید.

جفرسون پس از آگاهی از این موضوع، دچار تردید شد، زیرا متوجه شد که از اختیارات صریح قانون اساسی فراتر رفته است. با این حال، او خود را متقاعد کرد که از آنجایی که قانون اساسی به او قدرت انعقاد پیمان‌ها را داده است، این حق را دارد که این خرید عظیم را انجام دهد.

مجلس سنای ایالات متحده، که قدرت تصویب پیمان‌ها را دارد، قانونی بودن این خرید را به چالش نکشید. سناتورها که به ارزش این معامله پی برده بودند، در 20 اکتبر 1803 این پیمان را تصویب کردند.

مراسم رسمی انتقال مالکیت و تبدیل این سرزمین به قلمرو آمریکا در 20 دسامبر 1803 در ساختمان کابیلو در نیواورلئان برگزار شد.

تاثیرات خرید لوییزیانا

پس از نهایی شدن معامله در سال 1803، بسیاری از آمریکایی‌ها، به ویژه مقامات دولتی، از این بابت آسوده خاطر شدند زیرا خرید لوییزیانا به بحران کنترل رودخانه‌ی می‌سی‌سی‌پی پایان داد. به دست آوردن این حجم وسیع از زمین، به عنوان یک پیروزی ثانویه تلقی می‌شد.

با این حال، این خرید تاثیر عظیمی بر آینده‌ی آمریکا داشت. در مجموع، 15 ایالت، به طور کامل یا جزئی، از زمینی که در سال 1803 از فرانسه خریداری شد، تشکیل شدند: آرکانزاس، کلرادو، آیداهو، آیووا، کانزاس، لوئیزیانا، مینه‌سوتا، میزوری، مونتانا، اوکلاهما، نبراسکا، نیومکزیکو، داکوتای شمالی، داکوتای جنوبی، تگزاس و وایومینگ.

اگرچه خرید لوییزیانا یک رویداد غیرمنتظره بود، اما آمریکا را عمیقاً متحول کرد و به آغاز دوران "سرنوشت آشکار" (Manifest Destiny) کمک کرد.