حتماً می‌دانید که مصرف قهوه، چای و دخانیات می‌توانند باعث زرد شدن دندان‌ها شوند، اما آیا می‌دانستید عوامل دیگری هم در تغییر رنگ دندان‌ها نقش دارند؟ گاهی این تغییر رنگ موقتی است، اما در برخی موارد، ترکیبات شیمیایی دندان تغییر کرده و باعث ایجاد تغییر رنگ دائمی می‌شوند. در این مطلب، با دلایل زرد، سیاه، آبی و خاکستری شدن دندان‌ها آشنا می‌شویم و راه‌های پیشگیری و درمان آنها را بررسی می‌کنیم.
دلایل زرد شدن دندان‌ها
زرد یا قهوه‌ای شدن دندان‌ها شایع‌ترین نوع تغییر رنگ است. اما چه عواملی باعث این اتفاق می‌افتند؟
- رنگدانه‌های گیاهی: مواد غذایی با رنگدانه‌های قوی می‌توانند به لایه بیرونی دندان (مینا) بچسبند و باعث لک شدن آن شوند. جویدن یا استعمال دخانیات هم دندان‌ها را تیره و زرد می‌کند. نوشیدنی‌های تیره و اسیدی مانند قهوه، چای و نوشابه با دو مکانیسم عمل می‌کنند: هم اسید موجود در آنها باعث می‌شود دندان‌ها متخلخل‌تر شوند و هم رنگدانه‌ها راحت‌تر جذب شوند. این لکه‌ها همیشه زرد نیستند و بسته به علت، ممکن است نارنجی یا حتی سبز باشند. خوشبختانه، این نوع لکه‌ها معمولاً با رعایت بهداشت دهان و دندان و استفاده از خمیردندان‌های سفید کننده قابل پاک شدن هستند.
- دهانشویه‌ها: برخی دهانشویه‌ها حاوی مواد ضد باکتریایی مانند کلرهگزیدین یا ستیل پیریدینیوم کلراید هستند که می‌توانند باعث تغییر رنگ سطحی دندان‌ها شوند. این تغییر رنگ معمولاً موقتی است و با بلیچینگ قابل رفع است.
- داروها: برخی داروها مانند آنتی‌هیستامین‌ها (مانند بنادریل)، داروهای فشار خون بالا و داروهای ضد روان‌پریشی می‌توانند باعث تغییر رنگ سطحی و موقتی دندان‌ها شوند. آنتی‌بیوتیک‌های تتراسایکلین و داکسی سایکلین می‌توانند در مینای در حال شکل‌گیری رسوب کنند. اگرچه این آنتی‌بیوتیک‌ها در بزرگسالان باعث تغییر رنگ محسوس دندان‌ها نمی‌شوند، اما مصرف آنها در کودکان زیر ۱۰ سال و زنان باردار می‌تواند باعث تغییر رنگ دائمی و گاهی بدشکلی دندان‌ها شود، زیرا بر رشد دندان جنین تأثیر می‌گذارند. این داروها نه تنها رنگ دندان را تغییر می‌دهند، بلکه ترکیب شیمیایی آن را نیز تغییر داده و دندان را شکننده‌تر می‌کنند. بلیچینگ معمولاً در این موارد کارساز نیست و درمان معمول شامل روکش یا ایمپلنت دندان است (در موارد شدید).
- افزایش سن: زرد شدن دندان‌ها بخشی از روند طبیعی پیری است. با افزایش سن، مینای دندان نازک‌تر می‌شود و رنگ زرد طبیعی لایه زیرین (عاج) بیشتر نمایان می‌شود. نازک شدن مینای دندان در افرادی که دهان خشکی دارند (تولید بزاق کمتری دارند) یا به طور مرتب غذاهای اسیدی مصرف می‌کنند نیز رخ می‌دهد.
- شیمی‌درمانی و پرتودرمانی: این روش‌های درمانی می‌توانند رنگ مینای دندان را تغییر داده و آن را قهوه‌ای کنند.
- ژنتیک: گاهی اوقات، رنگ زرد دندان‌ها ارثی است. در این موارد، معمولاً می‌توان با استفاده از محصولات سفید کننده بدون نسخه، رنگ دندان‌ها را روشن‌تر کرد.
- بهداشت ضعیف دهان و دندان: عدم رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان باعث تجمع پلاک و جرم می‌شود که به رنگ زرد هستند. مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و مراجعه منظم به دندانپزشک به رفع این مشکل کمک می‌کنند.
- فلوراید بیش از حد: مصرف فلوراید از طریق آب آشامیدنی یا مکمل‌ها معمولاً بیشتر باعث ایجاد لکه‌های سفید روی دندان‌ها می‌شود تا زرد شدن کلی آنها. با این حال، مصرف بیش از حد فلوراید می‌تواند باعث بدشکلی دندان‌ها نیز شود، زیرا ساختار شیمیایی مینای دندان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
- دندان‌های مرده: دندان‌های مرده به رنگ زردتر از دندان‌های جوان و سالم به نظر می‌رسند. آسیب فیزیکی، تغذیه نامناسب، کمبود خواب و استرس همگی می‌توانند بر سلامت عاج زیرین تأثیر گذاشته و آن را تیره‌تر و زردتر نشان دهند.
دلایل آبی، سیاه و خاکستری شدن دندان‌ها
زرد شدن تنها نوع تغییر رنگ دندان نیست. گاهی دندان‌ها به رنگ‌های آبی، سیاه و خاکستری نیز در می‌آیند.
- آمالگام‌های دندانی: آمالگام‌های دندانی که از جیوه یا سولفیدها ساخته می‌شوند، می‌توانند باعث تغییر رنگ دندان‌ها شده و آنها را خاکستری یا سیاه کنند.
- دندان آسیب‌دیده یا مرده: یک دندان به شدت آسیب‌دیده یا مرده ممکن است لکه‌های سیاه داشته باشد، زیرا بافت داخلی آن می‌میرد. این حالت شبیه کبودی زیر پوست است که تیره به نظر می‌رسد. ضربه و تروما می‌تواند بر رنگ دندان در بزرگسالان و کودکان تأثیر بگذارد. از آنجا که این تغییر رنگ داخلی است، به سادگی با بلیچینگ از بین نمی‌رود.
- علل آبی شدن دندان‌ها: دو دلیل اصلی برای آبی شدن دندان‌ها وجود دارد. اول اینکه اگر دندانی سفید دارای پرکردگی نقره‌ای-جیوه باشد، ممکن است به دلیل نمایان شدن فلز از زیر مینا، آبی به نظر برسد. آسیب به ریشه دندان نیز ممکن است به صورت رنگ آبی ظاهر شود. دلیل دیگر این است که ریشه دندان از بین می‌رود (تحلیل می‌رود). این حالت بیشتر در کودکان هنگام افتادن دندان‌های شیری دیده می‌شود، به خصوص اگر دندان‌ها در حالت عادی بسیار سفید باشند. مینای دندان از آپاتیت کریستالی ساخته شده است، بنابراین وجود مواد تیره در زیر آن یا فقدان هرگونه ماده‌ای (در صورت تحلیل ریشه) می‌تواند باعث شود دندان به رنگ آبی-سفید به نظر برسد.
چرا دندان‌ها زرد می‌شوند؟ (و رنگ‌های دیگر!) + پیشگیری و درمان — https://www.rayeshmand.ir/article/why-teeth-turn-yellow-and-other-colors