از سپتامبر 1941، زیکلون B، نام تجاری سیانید هیدروژن (HCN)، سمی بود که برای کشتن حداقل یک میلیون نفر در اتاق های گاز در اردوگاه های تمرکز و مرگ نازی ها همچون آشوویتس و مایدانک، که هر دو در لهستان واقع شده اند، به کار گرفته شد.

بر خلاف روش های قبلی نازی ها برای کشتارهای جمعی، زیکلون B به عنوان یک سلاح کشنده و مؤثر در طول هولوکاست شناخته شد. این ماده به طور اولیه به عنوان ضدعفونی کننده و حشره کش معمولی استفاده می شد.

زیکلون B

• زیکلون B، که در ابتدا یک حشره کش بود، از سپتامبر 1941 توسط نازی ها برای کشتن بیش از یک میلیون نفر در اتاق های گاز در اردوگاه هایی نظیر آشوویتس و مایدانک استفاده شد.
• نازی ها به استفاده از زیکلون B برای کشتار جمعی پرداختند زیرا این روش کارآمدتر، مقرون به صرفه تر و از نظر روانی فشار کمتری روی قاتلان وارد می کرد، در مقایسه با روش های قبلی مانند تیراندازی و کامیون های گاز مونوکسید کربن.
• دو شرکت آلمانی، تش و استابنو، و دگش، زیکلون B را تولید کردند و مدیران آن ها پس از جنگ به محاکمه کشیده شدند که برخی به اعدام و دیگران به حبس محکوم شدند.

زیکلون B چه بود؟

زیکلون B حشره کشی بود که پیش از و در طول جنگ جهانی دوم در آلمان برای ضدعفونی کشتی ها، بارک ها، لباس ها، انبارها، کارخانه ها، انبارهای غلات و موارد دیگر استفاده می شد.

این ماده به صورت بلور تولید می شد و گرانول های آبی رنگی ایجاد می کرد. از آن جا که این گرانول های زیکلون B هنگام تماس با هوا به گاز فوق العاده سمی (اسید سیانید هیدروژن یا اسید پروسیک) تبدیل می شدند، در قوطی های فلزی به طور هوابند ذخیره و حمل می شدند.

تلاش های اولیه برای قتل جمعی

تا سال 1941، نازی ها تصمیم گرفته و سعی کرده بودند که یهودیان را به صورت جمعی بکشند. آن ها فقط باید سریع ترین روش برای دستیابی به هدف خود را پیدا می کردند.

پس از حمله نازی ها به اتحاد جماهیر شوروی، اینسایتزگروپ ها (گروه های قتل متحرک) به دنبال ارتش حرکت می کردند تا تعداد زیادی از یهودیان را از طریق تیراندازی جمعی، مانند در بابی یار، جمع آوری و به قتل برسانند. خیلی طول نکشید که نازی ها متوجه شدند تیراندازی هزینه بر، کند و از نظر روانی تحمل ناپذیر است.

ون های گاز نیز به عنوان بخشی از برنامه تسکینی و در اردوگاه مرگ چلمنو در لهستان آزمایش شدند. این روش کشتار از بخارهای مونوکسید کربن خروجی کامیون ها برای کشتن یهودیان در فضای محصور استفاده می کرد. اتاق های گاز ثابت نیز ایجاد شدند و مونوکسید کربن به آن ها ارسال می شد. این کشتارها حدود یک ساعت طول می کشید.

زیکلون B چگونه استفاده شد؟

رودولف هس، فرمانده آشوویتس و آدولف آیشمن، یکی از افسران آلمانی که مسئول کشتن یهودیان و دیگران بودند، به دنبال سریع ترین راه برای کشتن بودند. آن ها تصمیم گرفتند زیکلون B را آزمایش کنند.

در 3 سپتامبر 1941، 600 اسیر جنگی شوروی و 250 اسیر لهستانی که دیگر قادر به کار نبودند، به زیرزمین بلوک 11 در آشوویتس I، که به عنوان "بلوک مرگ" شناخته می شود، منتقل شدند و زیکلون B در داخل منتشر شد. همه آن ها در عرض چند دقیقه مردند.

تنها چند روز بعد، نازی ها اتاق بزرگ مرده سوزی در کریماتوریوم I در آشوویتس را به یک اتاق گاز تبدیل کردند و 900 اسیر جنگی شوروی را وادار کردند که برای "ضدعفونی" به داخل آن بروند. هنگامی که زندانیان به شدت در داخل جا شدند، گرانول های زیکلون B از سوراخی در سقف آزاد شد. دوباره همه آن ها به سرعت جان خود را از دست دادند.

زیکلون B به عنوان یک روش بسیار مؤثر، کارآمد و ارزان برای کشتن تعداد زیادی از افراد در طول هولوکاست اثبات شد.

در اتاق های گاز چه اتفاقی افتاد؟

با ساخت آشوویتس II (بیرکناو)، آشوویتس به یکی از بزرگ ترین مراکز کشتار در Reich سوم تبدیل شد.

هنگام ورود یهودیان و دیگر "غیرقابل قبول ها" به اردوگاه از طریق قطار، آن ها تحت یک انتخاب، یا Selektion، در ramp قرار می گرفتند. کسانی که ناتوان از انجام کار تشخیص داده می شدند، مستقیماً به اتاق های گاز فرستاده می شدند. با این حال، نازی ها این موضوع را مخفی نگه می داشتند و به قربانیان بی خبر می گفتند که باید برای حمام لباس های خود را درآورند.

انتقال به یک اتاق گاز استتار شده با سر دوش های جعلی، زندانیان زمانی که درب بزرگ پس از آن ها بسته می شد، در آنجا به دام می افتادند. سپس، یک نگهبان که ماسک به صورت داشت، دریچه ای را روی سقف اتاق گاز باز کرد و گرانول های زیکلون B را به داخل می ریخت. او سپس دریچه را بست تا اتاق گاز را مهر و موم کند.

گرانول های زیکلون B به سرعت به گازی کشنده تبدیل می شدند. در حالت وحشت و در حالی که برای هوا تلاش می کردند، زندانیان همدیگر را هل می دادند و روی یکدیگر بالا می رفتند تا به در برسند. اما هیچ راهی برای فرار وجود نداشت. در مدت پنج تا بیست دقیقه، بسته به وضع هوا، همه کسانی که در داخل بودند از خفگی جان سپردند.

بعد از اینکه مشخص شد همه مرده اند، هوای سمی از اتاق خارج می شد که حدود 15 دقیقه طول می کشید. زمانی که ورود به داخل آن ایمن بود، در باز می شد و یک واحد ویژه از زندانیان که به نام Sonderkommando شناخته می شدند، اتاق گاز را با شلنگ شستشو می دادند و از میله های پرچم دار برای جدا کردن اجساد استفاده می کردند.

حلقه ها از انگشتان و طلا از دندان ها بیرون کشیده می شد. سپس اجساد به کریماتوریوم ها فرستاده می شدند که به خاکستر تبدیل می شدند.

زیکلون B را چه کسی ساخت؟

زیکلون B توسط دو شرکت آلمانی، تش و استابنو از هامبورگ و دگش از دساو تولید شد. پس از جنگ، بسیاری از این شرکت ها را به خاطر دانستن اینکه سمی تولید کرده اند که برای قتل بیش از یک میلیون نفر استفاده شده، سرزنش کردند. مدیران هر دو شرکت به محاکمه کشیده شدند.

مدیر تش و استابنو، برونو تش و مدیر اجرایی کارل وینباخر به جرم گناهکار شناخته شدند و به اعدام محکوم شدند. هر دو در 16 مه 1946 اعدام شدند.

دکتر گرهارد پیترز، مدیر دگش، تنها به عنوان معاون قتل گناهکار شناخته شد و به پنج سال حبس محکوم شد. پس از چندین درخواست تجدیدنظر، پیترز در سال 1955 تبرئه شد.