معرفی رشته نانو شیمی

 از آن جهت که در سال گذشته شاهد پذیرش دانشجو درمقطع کارشناسی ارشد در رشته های مر تبط با علوم و فناوری نانو بودیم ، در این شماره تصمیم گرفتیم تا به معرفی برخی رشته های این حوزه بپردازیم . جهت معرفی بیشتر رشته نانو شیمی پای صحبت سر کار خانم مهندس پریوش حسین پور ، رئیس هسته تحقیقاتی نانو تکنولوژی دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی امیر کبیر ( پلی تکنیک تهران ) می نشینیم.
 1-میزان پذیرش دانشجو در سال گذشته در رشته های مرتبط با علم و فناوری نانو
  در سال گذشته جمعا 42 دانشجو در رشته های علوم و فناوری نانو در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه های صنعتی امیر کبیر ، تربیت مدرس ، صنعتی سهند تبریز ، کاشان . پژوهشگاه مواد و انرژی پذیرفته شدند. همچنین امسال دانشگاه صنعتی شریف و دانشکده فنی دانشگاه تهران در مقطع دکتری در رشته های نانو مواد ، نانو الکترونیک ، نانو بیو ، نانو مهندسی شیمی و نانو شیمی ، اقدام به پذیرش دانشجو نموده اند. 
 دانشگاه امیر کبیر نیز با ظرفیت 11 نفر ، ارائه دهنده رشته مهندسی شیمی با گرایش نانو در مقطع کارشناسی ارشد بوده است. همچنین این دانشگاه در گرایش نانو پلیمر ، 8 دانشجو جذب نموده است. 
 2- ویژگی مهم و منحصر به فرد علوم و فناوری نانو با رویکرد شیمی
  برای شروع بهتر است تعریفی عام از علم فناوری نانو داشته باشیم . این فناوری پدیده هزاره سوم می باشد و ورود به این عرصه اجتناب ناپذیر است. در واقع این زمینه را نمی توان به عنوان رشته جدیدی معرفی کرد بلکه رویکردی جدید به کلیه علوم و فنون موجود در مقیاس نانو است. 
 فناوری نانو ، علمی فرا رشته ای است و ما می خواهیم از این مقیاس به کلیه علوم و فنون از جمله علوم محض ، فنی مهندسی ، پزشکی، غذایی و غیره نگاه کنیم. از آنجایی که مشکلات ، پیچیدگی و مسائل اخلاقی به دلیل شبیه سازی انسان ، گیاه و حیوان در این محدوده به وجود خواهد آمد ، ضرورت همکاری علوم نظری از نظر مسائل حقوقی در این فناوری ضروری می نماید. 
 اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کار می رود.به  عبارت دیگر در زمینه های مختلفی از جمله سوخت ، پلیمر ، رنگ ، ساخت و ساز ، پوشاک ، دارو ، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مر بوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلی توجه به کلیه علوم و فناوری های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاس برای دستیابی به فراورده های با کیفیت و کمیت بهتر به عبارتی ارزانتر ، محکمتر ، سبکتر و کارا تر می باشد. 
3-گرایش های رشته نانو شیمی
  یکی از مشخصه های علم شیمی و مهندسی شیمی ، شناخت علم مواد و مهندسی مواد است که در علوم محض ، مطالعه و پژوهش و در مهندسی، تولید انبوه مورد نظر است. از دیدگاه شیمی دانان ، گرایش های این رشته می تواند همان گرایش های شیمی آلی ، معدنی ، تجزیه و شیمی فیزیک باشد که در مقیاس نانو مطالعه و بررسی می گردد تا نتایج یافته های جدید خود را برای انبوه سازی در مورد خاص به مهندسان مربوطه ارائه کنند. از دیدگاه مهندسان شیمی ، این گرایش ها بسته به نوع نیاز های جامعه و توانایی بر آوردن آن  نیاز ها می تواند به طور متفاوت دسته بندی شود. در کشور ما همان طور که اشاره شد ، پتانسیل های خوبی در زمینه مطالعه پلیمر و رنگ و غیره وجود دارد. 
4- سرفصل های دروس این رشته
 سرفصل های درسی ، شامل دروس اصلی و انتخابی ( به ترتیب 20 و 12 واحد) جمعا 32 واحد آموزشی- پژوهشی است که با تصویب شورای برنامه ریزی دانشگاه ارائه می شود. در ذیل جدول دروس این رشته آورده شده است:
 دروس اصلی
  دروس انتخابی
 ریاضیات پسشرفته  د رنانو تکنولوژی    3 واحد
  پدیده های انتقال در نانو  3 واحد
 مکانیک کوانتومی    3 واحد
ترمو دینامیک آماری  3 واحد
 اصول نانو تکنو لوژی   3 واحد
بیو نانوتکنولوژی 3 واحد
  سمینار 3 واحد
 پدیده های سطحی در مقیاس نانو 3 واحد
 پروژه  9واحد
  ساخت و کاربرد مواد نانو   3 واحد
 
  شیمی و تکنو لوژی نانو 3 واحد
 
  شبیه سازی در مقیاس نانو 3 واحد
 گذراندن این رشته در دانشگاه به این صورت است که ، در ابتدای دوره 12 واحد ( 9 واحد اصلی و 3 واحد انتخابی) به وسیله دانشجو اخذ شده و در ادامه به همراه گذراندن دیگر واحد های آموزشی ، استاد پروژه پروژه و برنامه آموزشی دانشجو مشخصص می گردد.
 با توجه به عناوین دروس به نظر می رسد برای ورود به دنیای نانو پایه علمی قوی و به خصوص آشنایی با کوانتوم ، ریاضی و شیمی محض ضروری است.
 5- زمینه اشتغال فارغ التحصیلان
 دانشجویان فارغالتحصیل این رشته می توانند در صنایع و مراکز به خصوص در بخش های تحقیق و توسعه ای که فارغ التحصیلان رشته شیمی و مهندسی شیمی را می پذیرند، مشغول به پژوهش شوند. 
میزان پذیرش دانشجو در سال گذشته در رشته های مر تبط با علم و فناوری نانو
  در سال گذشته جمعا 42 دانشجو در رشته های علوم و فناوری نانو در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه های صنعتی امیر کبیر ، تربیت مدرس ، صنعتی سهند تبریز ، کاشان . پژوهشگاه مواد و انرژی پذیرفته شدند. همچنین امسال دانشگاه صنعتی شریف و دانشکده فنی دانشگاه تهران در مقطع دکتری در رشته های نانو مواد ، نانو الکترونیک ، نانو بیو ، نانو مهندسی شیمی و نانو شیمی ، اقدام به پذیرش دانشجو نموده اند. 
 دانشگاه امیر کبیر نیز با ظرفیت 11 نفر ، ارائه دهنده رشته مهندسی شیمی با گرایش نانو در مقطع کارشناسی ارشد بوده است. همچنین این دانشگاه در گرایش نانو پلیمر ، 8 دانشجو جذب نموده است. 
ویژگی مهم و منحصر به فرد علوم و فناوری نانو با رویکرد شیمی
  برای شروع بهتر است تعریفی عام از علم فناوری نانو داشته باشیم . این فناوری پدیده هزاره سوم می باشد و ورود به این عرصه اجتناب ناپذیر است. در واقع این زمینه را نمی توان به عنوان رشته جدیدی معرفی کرد بلکه رویکردی جدید به کلیه علوم و فنون موجود در مقیاس نانو است. 
 فناوری نانو ، علمی فرا رشته ای است و ما می خواهیم از این مقیاس به کلیه علوم و فنون از جمله علوم محض ، فنی مهندسی ، پزشکی، غذایی و غیره نگاه کنیم. از آنجایی که مشکلات ، پیچیدگی و مسائل اخلاقی به دلیل شبیه سازی انسان ، گیاه و حیوان در این محدوده به وجود خواهد آمد ، ضرورت همکاری علوم نظری از نظر مسائل حقوقی در این فناوری ضروری می نماید. 
 اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کار می رود.به  عبارت دیگر در زمینه های مختلفی از جمله سوخت ، پلیمر ، رنگ ، ساخت و ساز ، پوشاک ، دارو ، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مربوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلی توجه به کلیه علوم و فناوری های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاس برای دستیابی به فراورده های با کیفیت و کمیت بهتر به عبارتی ارزانتر ، محکمتر ، سبکتر و کارا تر می باشد. 
گرایش های رشته نانو شیمی
  یکی از مشخصه های علم شیمی و مهندسی شیمی ، شناخت علم مواد و مهندسی مواد است که در علوم محض ، مطالعه و پژوهش و در مهندسی، تولید انبوه مورد نظر است. از دیدگاه شیمی دانان ، گرایش های این رشته می تواند همان گرایش های شیمی آلی ، معدنی ، تجزیه و شیمی فیزیک باشد که در مقیاس نانو مطالعه و بررسی می گردد تا نتایج یافته های جدید خود را برای انبوه سازی در مورد خاص به مهندسان مربوطه ارائه کنند. از دیدگاه مهندسان شیمی ، این گرایش ها بسته به نوع نیاز های جامعه و توانایی بر آوردن آن  نیاز ها می تواند به طور متفاوت دسته بندی شود. در کشور ما همان طور که اشاره شد ، پتانسیل های خوبی در زمینه مطالعه پلیمر و رنگ و غیره وجود دارد.