نفت خام چیست؟

نفت خام (Crude Oil) واژه‌ای است برای توصیف نفت فرآوری‌نشده، یعنی ماده‌ای که مستقیماً از دل زمین استخراج می‌شود. معادل دیگر آن پترولیوم (Petroleum) است. نفت خام یک سوخت فسیلی است که از تجزیه گیاهان و حیواناتی که میلیون‌ها سال پیش در دریاهای ماقبل تاریخ زیسته‌اند به وجود آمده است. بیشتر مکان‌هایی که نفت خام در آنها یافت می‌شود در گذشته بستر دریا بوده‌اند. نفت خام بسته به منبع استخراج، رنگی از شفاف تا سیاه قیری و گرانروی متفاوتی از روانی آب تا سختی سنگ دارد.

ویژگی‌های اصلی هیدروکربن‌ها

دو خاصیت اصلی هیدروکربن‌ها باعث شده است کاربردهای فراوانی در زندگی روزمره داشته باشند:

• انرژی فراوان: هیدروکربن‌ها محتوی مقدار زیادی انرژی هستند. بیشتر مواد استخراج‌شده از نفت مانند بنزین، سوخت دیزل و موم پارافین از این انرژی بهره می‌برند.
• تنوع ساختاری: هیدروکربن‌ها می‌توانند اشکال بسیار متنوعی داشته باشند. کوچک‌ترین هیدروکربن متان (CH4) است که گازی سبکتر از هواست. زنجیرهای طولانی‌تر با بیش از 5 اتم کربن حالت مایع دارند و زنجیرهای بسیار طولانی جامداتی مانند موم یا قیر را تشکیل می‌دهند. با ایجاد پیوندهای عرضی بین زنجیره‌ها می‌توان موادی مانند لاستیک و نایلون تولید کرد.

رده‌های اصلی هیدروکربن‌های نفت خام

هیدروکربن‌های نفت خام به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• پارافین‌ها: با فرمول عمومی CnH2n+2 که در آن n عددی بین 1 تا 20 است. این مولکول‌ها دارای زنجیرهای مستقیم یا شاخه‌دار بوده و بسته به وزن مولکولی در دمای اتاق حالت گاز یا مایع دارند. نمونه‌ها: متان، اتان، پروپان، بوتان، پنتان، هگزان.
  

  

• آروماتیک‌ها: با فرمول عمومی C6H5-Y که Y یک مولکول طولانی‌تر است که به حلقه‌های بنزن وصل می‌شود. این ترکیبات حلقوی شامل یک یا چند حلقه هستند. مثال: بنزن و نفتالین.
  

  

• ناپتن‌ها یا سیکلوآلکان‌ها: با فرمول عمومی CnH2n و ساختارهای حلقوی با پیوندهای یک‌گانه. معمولاً در دمای اتاق مایع هستند. مثال: سیکلوهگزان، متیل سیکلوپنتان.
  

  

• آلکان‌ها: با فرمول عمومی CnH2n شامل یک پیوند دوگانه کربن-کربن. این ترکیبات می‌توانند در دمای اتاق مایع یا گاز باشند. مثال: اتیلن، بوتن.
• آلکین‌ها: با فرمول عمومی CnH2n-2 شامل دو پیوند دوگانه کربن-کربن. این ترکیبات می‌توانند در دمای اتاق گاز یا مایع باشند. مثال: استیلن، بوتادی‌ین.