سال‌ها تصور بر این بود که رومیان باستان، به ویژه سربازانشان، عمدتاً رژیم غذایی گیاهی داشتند. این باور وجود داشت که لژیون‌های رومی، هنگام مواجهه با اقوام "بربر" اروپای شمالی، در هضم غذاهای سرشار از گوشت آن‌ها دچار مشکل می‌شدند. اما آیا این تصویر واقعیت دارد؟

برخی از مورخان بر این باورند که این سنت مبنی بر گیاهخواری نسبی لژیون‌ها در اردوگاه، در دوره جمهوری اولیه روم قابل قبول است. به نظر آن‌ها، اشارات مربوط به بیماری اسکوربوت (ناشی از کمبود ویتامین C) می‌تواند شاهدی بر این مدعا باشد. با این حال، در نیمه دوم قرن دوم قبل از میلاد، با گسترش قلمرو روم، تقریبا تمام جنبه‌های زندگی رومی، از جمله رژیم غذایی، دستخوش تغییر شد.

شاید این دیدگاه بیش از حد ساده‌انگارانه باشد. شاید سربازان رومی آنقدرها هم مخالف مصرف روزانه گوشت نبوده‌اند. ر. و. دیویس در مقاله "رژیم غذایی نظامی رومی" که در سال 1971 منتشر شد، با استناد به بررسی‌های تاریخی، سنگ‌نوشته‌ها و یافته‌های باستان‌شناسی، استدلال می‌کند که سربازان رومی در سراسر دوره جمهوری و امپراتوری، گوشت می‌خوردند. این دیدگاه نشان می‌دهد که رژیم غذایی سربازان رومی متنوع‌تر از آن چیزی بوده که قبلا تصور می‌شد و احتمالا گوشت نقش مهمی در تامین پروتئین مورد نیاز آن‌ها ایفا می‌کرده است.

استخوان‌های کشف‌شده، جزئیات رژیم غذایی سربازان رومی را آشکار می‌کنند

بخش عمده‌ای از تحقیقات دیویس در مقاله "رژیم غذایی نظامی رومی" مبتنی بر تفسیر است، اما بخشی نیز به تجزیه و تحلیل علمی استخوان‌های یافت شده در مکان‌های نظامی رومی، بریتانیایی و آلمانی مربوط می‌شود که قدمت آن‌ها به دوران آگوستوس تا قرن سوم میلادی می‌رسد. این تجزیه و تحلیل نشان می‌دهد که رومی‌ها در بیشتر مناطق، گاو، گوسفند، بز، خوک، گوزن، گراز و خرگوش صحرایی مصرف می‌کردند. در برخی مناطق نیز، گوزن شمالی، گرگ، روباه، گورکن، سگ آبی، خرس، موش صحرایی، بز کوهی و سمور آبی در رژیم غذایی آن‌ها وجود داشته است.

شکستگی استخوان‌های گاو نر نشان می‌دهد که از مغز استخوان برای تهیه سوپ استفاده می‌شده است. در کنار استخوان‌های حیوانات، باستان‌شناسان تجهیزاتی را نیز یافته‌اند که برای کباب کردن و جوشاندن گوشت و همچنین برای تهیه پنیر از شیر حیوانات اهلی به کار می‌رفته‌اند. ماهی و مرغ نیز از غذاهای محبوب بودند، به خصوص مرغ برای افراد بیمار مصرف بیشتری داشت. این یافته‌ها نشان‌دهنده تنوع رژیم غذایی سربازان رومی و استفاده از منابع مختلف پروتئینی است.

غلات، رکن اصلی تغذیه سربازان رومی (و شاید نوشیدنی محبوبشان)

ر. و. دیویس تاکید نمی‌کند که سربازان رومی اساساً گوشتخوار بودند. رژیم غذایی آن‌ها عمدتاً از غلات تشکیل می‌شد: گندم، جو و جو دوسر به طور ویژه، اما همچنین ارزن و چاودار. همانطور که تصور می‌شد سربازان رومی از گوشت بیزارند، تصور می‌شد که از نوشیدن آبجو هم متنفرند و آن را بسیار پایین‌تر از شراب رومی اصیل خود می‌دانند. با این حال، دیویس این فرض را زیر سوال می‌برد. او به این نکته اشاره می‌کند که در اواخر قرن اول میلادی، یک سرباز آلمانی بازنشسته کسب و کاری راه‌اندازی می‌کند تا ارتش روم را با آبجو تامین کند. این موضوع نشان می‌دهد که شاید علاقه به آبجو در بین سربازان رومی آنقدرها هم کم نبوده است. به این ترتیب، غلات نه تنها بخش اصلی غذای سربازان رومی را تشکیل می‌دادند، بلکه احتمالا در تهیه نوشیدنی‌های محبوبشان نیز نقش داشتند.

سربازان دوره جمهوری و امپراتوری تفاوت چندانی نداشتند (در رژیم غذایی)

ممکن است اینطور استدلال شود که اطلاعات مربوط به سربازان رومی در دوره امپراتوری برای دوره جمهوری اولیه نامربوط است. اما حتی در اینجا نیز ر.و. دیویس استدلال می‌کند که شواهدی از مصرف گوشت توسط سربازان در دوره جمهوری وجود دارد: "زمانی که اسکیپیو (Scipio) در سال 134 قبل از میلاد مجدداً نظم و انضباط نظامی را در ارتش در نومانتیا (Numantia) برقرار کرد، دستور داد که تنها راهی که نیروها می‌توانند گوشت خود را بخورند، کباب کردن یا جوشاندن آن است." اگر آن‌ها گوشت نمی‌خوردند، دلیلی برای بحث در مورد روش تهیه آن وجود نداشت. کیو. سیسیلوس متلوس نومیدیکوس (Q. Caecilius Metellus Numidicus) نیز در سال 109 قبل از میلاد قانونی مشابه وضع کرد.

دیویس همچنین به قسمتی از زندگی‌نامه ژولیوس سزار اثر سوتونیوس (Suetonius) اشاره می‌کند که در آن سزار کمک سخاوتمندانه‌ای از گوشت به مردم روم می‌کند. این نشان می‌دهد که گوشت در آن زمان به اندازه کافی در دسترس بوده که سزار بتواند آن را به عنوان هدیه به مردم بدهد.

نبود یخچال به معنای فاسد شدن گوشت در تابستان بود

دیویس به عبارتی اشاره می‌کند که برای دفاع از ایده ارتش گیاهخوار در دوره جمهوری استفاده شده است: "کوربولو (Corbulo) و ارتشش، اگرچه در نبردها متحمل خساراتی نشده بودند، اما به دلیل کمبودها و تلاش زیاد فرسوده شده بودند و برای دفع گرسنگی مجبور به خوردن گوشت حیوانات شدند. علاوه بر این، آب کم بود و تابستان طولانی بود..." دیویس توضیح می‌دهد که در گرمای تابستان و بدون نمک برای نگهداری گوشت، سربازان از ترس بیمار شدن به دلیل گوشت فاسد شده، تمایلی به خوردن آن نداشتند. این مسئله نشان می‌دهد که شرایط آب و هوایی و فقدان امکانات نگهداری، می‌توانست نقش مهمی در انتخاب رژیم غذایی سربازان رومی داشته باشد.

حمل پروتئین بیشتر با گوشت، نسبت به غلات

دیویس نمی گوید که رومی ها حتی در دوره امپراتوری عمدتاً گوشتخوار بودند، اما می گوید دلیلی وجود دارد که این فرض را زیر سوال ببریم که سربازان رومی، با نیازشان به پروتئین با کیفیت بالا و محدود کردن میزان غذایی که باید حمل می کردند، از گوشت اجتناب می کردند. متون ادبی مبهم هستند، اما به وضوح، سرباز رومی، حداقل در دوره امپراتوری، گوشت می خورد و احتمالاً به طور منظم. می توان استدلال کرد که ارتش روم به طور فزاینده ای از افراد غیر رومی/ایتالیایی تشکیل شده بود: اینکه سربازان رومی بعداً به احتمال زیاد اهل گل (Gaul) یا ژرمنیه (Germania) بودند، که ممکن است یا نباشد توضیح کافی برای رژیم غذایی گوشتخواری سربازان امپراتوری باشد. به نظر می رسد این یک مورد دیگر است که حداقل دلیلی برای زیر سوال بردن حکمت مرسوم (در اینجا، اجتناب از گوشت) وجود دارد.